GST कॅल्क्युलेटर
GST त्वरित मोजा. 30+ देशांसाठी स्वयंचलित दर ओळखीसह कोणत्याही किमतीत कर जोडा किंवा काढा.
मानक — 18%
INR
GST सह किंमत
₹११८.००
GST रक्कम
₹१८.००
प्रभावी दर
१८%
भारत मधील GST दर
| श्रेणी | दर |
|---|---|
| अति-कमी | 5% |
| कमी केलेला | 12% |
| मानक | 18% |
| विलासी | 28% |
GST = ₹१००.०० × १८% = ₹१८.००
GST सह किंमत = ₹१००.०० + ₹१८.०० = ₹११८.००
हे कॅल्क्युलेटर फक्त माहितीसाठी आहे. हा आर्थिक सल्ला नाही.
GST कॅल्क्युलेटर. कोणत्याही किमतीत जीएसटी त्वरित जोडा किंवा वजा करा.
GST कॅल्क्युलेटर मूळ किमतीवर जीएसटी जोडतो किंवा MRP मधून रिव्हर्स पद्धतीने जीएसटी वेगळा काढतो आणि CGST + SGST किंवा IGST विभाजन दाखवतो. भारतातील सर्व स्लॅबसाठी (५%, १८%, ४०%) त्वरित अचूक गणना मिळवा.
GST कॅल्क्युलेटर म्हणजे काय?
GST कॅल्क्युलेटर हे एक ऑनलाइन साधन आहे जे कोणत्याही किमतीत जीएसटी (वस्तू व सेवा कर) जोडण्याची किंवा जीएसटी-समाविष्ट किमतीतून कर वेगळा काढण्याची गणना क्षणार्धात करते. महाराष्ट्रातील छोटे व्यापारी, दुकानदार, फ्रीलान्सर, CA विद्यार्थी आणि सामान्य ग्राहकांसाठी बिलिंग, इन्व्हॉइसिंग आणि खर्चाचा अंदाज घेण्यासाठी हे साधन अत्यंत उपयुक्त आहे.
भारतात GST १ जुलै २०१७ पासून लागू झाला आहे आणि त्याने VAT, सर्व्हिस टॅक्स, एक्साइज ड्युटी यांसारख्या डझनभर अप्रत्यक्ष करांची जागा घेतली. २२ सप्टेंबर २०२५ रोजी लागू झालेल्या GST 2.0 सुधारणांनंतर आता प्रामुख्याने तीन स्लॅब आहेत: ५% (आवश्यक वस्तू — अन्नधान्य, औषधे, विमा), १८% (मानक दर — इलेक्ट्रॉनिक्स, सिमेंट, कपडे, बहुतेक सेवा) आणि ४०% (विलासी व हानिकारक वस्तू — एरेटेड ड्रिंक्स, तंबाखू, प्रीमियम कार). पूर्वीचे १२% आणि २८% स्लॅब रद्द करण्यात आले आहेत. सोने-चांदीवर विशेष ३% आणि हिऱ्यांवर ०.२५% दर कायम आहे.
महाराष्ट्र हे देशातील सर्वाधिक जीएसटी संकलन करणारे राज्य आहे — दरवर्षी सुमारे ₹२.५ लाख कोटींपेक्षा जास्त. मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर, औरंगाबाद येथील व्यापारी, उत्पादक आणि सेवा पुरवठादारांसाठी अचूक GST गणना करणे अत्यावश्यक आहे. आमचा कॅल्क्युलेटर CGST + SGST विभाजन (राज्यांतर्गत व्यवहार) आणि IGST (आंतर-राज्यीय व्यवहार) दोन्ही मोडमध्ये अचूक आकडेवारी देतो.
GST कसा काढायचा?
GST ची गणना दोन प्रकारे केली जाते — किमतीत GST जोडणे (GST Exclusive ते Inclusive) आणि एकूण किमतीतून GST वजा करणे (Reverse GST Calculation). दोन्हींसाठी तुम्हाला फक्त दोन गोष्टी लागतात: रक्कम आणि लागू GST दर.
किमतीत GST जोडणे:
१. वस्तू किंवा सेवेची मूळ किंमत (कर वगळून) निश्चित करा. समजा एखादी सेवा ₹१०,००० ची आहे.
२. लागू GST दर निवडा. बहुतेक सेवांवर १८% GST आकारला जातो.
३. GST रक्कम काढा: ₹१०,००० × १८ ÷ १०० = ₹१,८००.
४. एकूण किंमत = मूळ किंमत + GST = ₹१०,००० + ₹१,८०० = ₹११,८००.
एकूण किमतीतून GST वजा करणे (Reverse GST):
१. GST-समाविष्ट एकूण किंमत घ्या. समजा MRP ₹११,८०० आहे आणि GST दर १८% आहे.
२. मूळ किंमत = एकूण किंमत ÷ (१ + GST दर/१००) = ₹११,८०० ÷ १.१८ = ₹१०,०००.
३. GST रक्कम = एकूण किंमत − मूळ किंमत = ₹११,८०० − ₹१०,००० = ₹१,८००.
सर्वात सामान्य चूक: अनेक लोक GST-समाविष्ट किमतीतून थेट १८% वजा करतात. उदाहरणार्थ, ₹११,८०० चे १८% = ₹२,१२४ — हे चुकीचे आहे. योग्य GST रक्कम ₹१,८०० आहे, कारण १८% मूळ किमतीवर (₹१०,०००) लागू होतो, एकूण किमतीवर नाही. वरील कॅल्क्युलेटरमध्ये रक्कम टाका, GST दर निवडा आणि अचूक गणना त्वरित मिळवा.
GST गणनेचे सूत्र
- = GST रक्कम (रुपयांमध्ये)
- = मूळ किंमत (GST वगळून, नेट प्राइस)
- = GST दर दशांश स्वरूपात (उदा. १८% = ०.१८, ५% = ०.०५)
GST-समाविष्ट एकूण किंमत काढण्याचे सूत्र:
उदाहरण: ₹५,००० च्या वस्तूवर १८% GST = ₹५,००० × १.१८ = ₹५,९०० (एकूण किंमत).
Reverse GST — एकूण किमतीतून मूळ किंमत काढणे:
उदाहरण: ₹५,९०० MRP मधून मूळ किंमत = ₹५,९०० ÷ १.१८ = ₹५,०००. GST रक्कम = ₹५,९०० − ₹५,००० = ₹९००.
CGST आणि SGST विभाजन (राज्यांतर्गत व्यवहार):
जेव्हा विक्रेता आणि खरेदीदार एकाच राज्यात (उदा. दोघेही महाराष्ट्रात) असतात, तेव्हा GST समान प्रमाणात CGST (केंद्रीय) आणि SGST (राज्य) मध्ये विभागला जातो. उदाहरण: ₹९०० GST = ₹४५० CGST + ₹४५० SGST. जर व्यवहार आंतर-राज्यीय असेल (उदा. मुंबईहून बंगळूरुला विक्री), तर संपूर्ण ₹९०० IGST म्हणून आकारला जातो.
GST गणनेची व्यावहारिक उदाहरणे
मुंबईतील दुकानदार: ₹२५,००० च्या मोबाइलवर GST बिल
मुंबईतील एक इलेक्ट्रॉनिक्स दुकानदार ₹२५,००० (कर वगळून) चा मोबाइल फोन विकत आहे. GST 2.0 अंतर्गत इलेक्ट्रॉनिक्सवर १८% GST लागतो.
GST रक्कम = ₹२५,००० × ०.१८ = ₹४,५००
एकूण किंमत = ₹२५,००० + ₹४,५०० = ₹२९,५००
ग्राहक महाराष्ट्रातील असेल (राज्यांतर्गत व्यवहार), तर बिलावर दिसेल:
- CGST (९%) = ₹२,२५०
- SGST (९%) = ₹२,२५०
ग्राहक गुजरातहून असेल (आंतर-राज्यीय व्यवहार), तर:
- IGST (१८%) = ₹४,५००
दुकानदार जो GST वसूल करतो, तो सरकारकडे जमा करतो. परंतु त्याने होलसेलरकडून ₹२०,००० च्या खरेदीवर ₹३,६०० GST भरला असेल, तर Input Tax Credit (ITC) अंतर्गत तो ₹३,६०० परत क्लेम करू शकतो. त्याची प्रत्यक्ष GST देयता = ₹४,५०० − ₹३,६०० = ₹९००.
पुण्यातील फ्रीलान्सर: ₹५०,००० च्या सेवेवर GST इन्व्हॉइस
एक वेब डेव्हलपर पुण्यात राहतो आणि बंगळूरुच्या क्लायंटला ₹५०,००० चे इन्व्हॉइस बनवतो. हा आंतर-राज्यीय B2B व्यवहार असल्याने IGST लागेल.
GST रक्कम = ₹५०,००० × ०.१८ = ₹९,०००
इन्व्हॉइस एकूण = ₹५०,००० + ₹९,००० = ₹५९,०००
बिलावर: IGST (१८%) = ₹९,०००
लक्षात ठेवा: फ्रीलान्सरची वार्षिक उलाढाल ₹२० लाखांपेक्षा कमी असेल (ईशान्य राज्यांमध्ये ₹१० लाख), तर GST नोंदणीमधून सूट मिळू शकते. परंतु आंतर-राज्यीय पुरवठा करत असेल, तर उलाढालीची मर्यादा लागू होत नाही आणि नोंदणी अनिवार्य आहे.
नाशिकचा ग्राहक: ₹१,१८० MRP मधून GST काढणे
नाशिकमध्ये एक ग्राहक ₹१,१८० चा शर्ट विकत घेतो आणि त्यात किती GST समाविष्ट आहे हे जाणून घेऊ इच्छितो. GST 2.0 अंतर्गत ₹१,००० पेक्षा जास्त किमतीच्या कपड्यांवर १८% GST लागतो.
मूळ किंमत = ₹१,१८० ÷ १.१८ = ₹१,०००
GST रक्कम = ₹१,१८० − ₹१,००० = ₹१८०
व्यवहार महाराष्ट्रांतर्गत असल्याने यात CGST = ₹९० आणि SGST = ₹९० समाविष्ट आहे.
ही Reverse GST Calculation विशेषतः तेव्हा उपयोगी ठरते जेव्हा तुम्ही बिल तपासू इच्छिता, खर्चाचा हिशोब ठेवू इच्छिता किंवा विक्रेत्याने योग्य GST दर लावला आहे का याची पडताळणी करू इच्छिता.
वस्तूनिहाय GST दर तुलना सारणी (२०२६)
GST 2.0 अंतर्गत महाराष्ट्रातील सामान्य वस्तूंचे दर:
| वस्तू / सेवा | GST दर | ₹१०,००० वर GST |
|---|---|---|
| अन्नधान्य, दूध, पाव | ०% | ₹० |
| जीवनरक्षक औषधे, आरोग्य विमा | ०% | ₹० |
| साखर, चहा, मसाले, खाद्यतेल | ५% | ₹५०० |
| सोने, चांदी, दागिने | ३% | ₹३०० |
| रेस्टॉरंट (नॉन-AC) | ५% | ₹५०० |
| कपडे (₹१,००० वर), पादत्राणे | ५-१८% | ₹५०० ते ₹१,८०० |
| सिमेंट, स्टील, बांधकाम साहित्य | १८% | ₹१,८०० |
| इलेक्ट्रॉनिक्स, मोबाइल, AC | १८% | ₹१,८०० |
| लहान कार, दुचाकी, ट्रॅक्टर | १८% | ₹१,८०० |
| हॉटेल रूम (₹७,५०० पर्यंत) | १२% | ₹१,२०० |
| हॉटेल रूम (₹७,५०० वर, AC) | १८% | ₹१,८०० |
| एरेटेड ड्रिंक्स, पान मसाला | ४०% | ₹४,००० |
| प्रीमियम कार, याट | ४०% | ₹४,००० |
| तंबाखू, सिगारेट | ४०% + सेस | ₹४,००० + |
ही सारणी अंदाजासाठी आहे; अचूक दरांसाठी CBIC अधिकृत वेबसाइट पहा.
GST संबंधी महत्त्वाचे सल्ले
- योग्य GST स्लॅब ओळखा. GST 2.0 नंतर मुख्यतः तीन दर आहेत: ५% (आवश्यक वस्तू), १८% (मानक दर) आणि ४०% (विलासी व हानिकारक वस्तू). चुकीचा दर लावल्यास दंड आणि व्याज भरावे लागू शकते. शंका असेल तर CBIC च्या HSN/SAC रेट फायंडरचा वापर करा.
- Input Tax Credit (ITC) चा पूर्ण फायदा घ्या. तुम्ही कच्चा माल, भाडे, प्रोफेशनल सेवा इत्यादींवर भरलेला GST तुमच्या GST देयतेमधून वजा करू शकता. यासाठी सर्व खरेदी इन्व्हॉइस GST-नोंदणीकृत विक्रेत्याकडून घ्या आणि GSTR-2B मध्ये मेळ तपासा.
- कंपोझिशन स्कीमचा विचार करा. तुमची वार्षिक उलाढाल ₹१.५ कोटीपेक्षा कमी असेल (सेवांसाठी ₹५० लाख), तर तुम्ही कमी दरावर (उत्पादक/व्यापारी १%, सेवा पुरवठादार ६%) GST भरू शकता. परंतु यात ITC मिळत नाही आणि आंतर-राज्यीय विक्री करता येत नाही.
- GST गणनेची सर्वात सामान्य चूक टाळा. MRP मध्ये GST आधीपासून समाविष्ट असतो, त्यामुळे MRP मधून थेट १८% वजा करणे चुकीचे आहे. योग्य पद्धत: MRP ÷ १.१८ = मूळ किंमत. ही चूक अनेक दुकानदार व ग्राहकांकडून होते आणि चुकीच्या बिलिंगचे कारण बनते.
- GSTR रिटर्न्स वेळेत भरा. GSTR-3B दर महिन्याच्या २० तारखेपर्यंत (₹५ कोटीपेक्षा जास्त उलाढाल) किंवा तिमाही (QRMP योजना) मध्ये भरावे लागते. GSTR-1 मासिक/तिमाही स्वरूपात भरावे लागते. उशीर झाल्यास ₹५०/दिवस (CGST + SGST मिळून ₹१००/दिवस) लेट फी लागते.
- E-इन्व्हॉइसिंग मर्यादा लक्षात ठेवा. ₹५ कोटीपेक्षा जास्त वार्षिक उलाढाल असलेल्या व्यवसायांसाठी e-invoicing अनिवार्य आहे. योग्य HSN/SAC कोड आणि GSTIN सह इन्व्हॉइस तयार करा जेणेकरून ITC क्लेममध्ये कोणतीही अडचण येऊ नये.
- निकाल कसा वापरावा हे ठरवा. GST रक्कम ₹१०,००० पेक्षा जास्त असल्यास — तुमच्या मासिक GST देयतेचा अंदाज घ्या आणि पुरेशी रक्कम राखीव ठेवा. छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी दर महिन्याला १०-२०% टर्नओवर GST साठी वेगळा ठेवणे शहाणपणाचे आहे.
- महाराष्ट्र सहकारी क्षेत्रातील विशेष तरतुदी जाणा. साखर कारखाने, दूध सहकारी संस्था, आणि शेतकरी उत्पादक संघटनांसाठी GST मध्ये काही विशेष सवलती आहेत. तुम्ही सहकारी क्षेत्रात असाल तर स्थानिक GST सल्लागाराकडून तपशील घ्या.
GST संबंधी वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
GST 2.0 नंतर भारतात किती GST दर आहेत?
२२ सप्टेंबर २०२५ पासून GST 2.0 सुधारणा लागू झाल्या आहेत. आता मुख्य चार स्लॅब आहेत: ०% (जीवनरक्षक औषधे, शिक्षण साहित्य, दूध, आरोग्य विमा), ५% (आवश्यक वस्तू — अन्नधान्य, चहा, मसाले), १८% (मानक दर — इलेक्ट्रॉनिक्स, सिमेंट, वाहने, बहुतेक सेवा) आणि ४०% (विलासी व हानिकारक वस्तू — एरेटेड ड्रिंक्स, तंबाखू, प्रीमियम कार). सोन्यावर विशेष ३% आणि कच्च्या हिऱ्यांवर ०.२५% दर कायम आहे. पूर्वीचे १२% आणि २८% स्लॅब रद्द केले गेले आहेत.
CGST, SGST आणि IGST मध्ये काय फरक आहे?
CGST (Central GST) आणि SGST (State GST) राज्यांतर्गत व्यवहारांवर लागतात — GST दर समान प्रमाणात केंद्र आणि राज्य सरकार दरम्यान विभागला जातो. उदाहरण: मुंबईतून पुण्याला ₹१०,००० ची विक्री, १८% GST = ९% CGST (₹९००) + ९% SGST (₹९००). IGST (Integrated GST) आंतर-राज्यीय व्यवहारांवर लागतो — संपूर्ण कर केंद्र सरकारकडे जातो, जो नंतर राज्य सरकारसोबत हिशोब करतो. उदाहरण: मुंबईतून दिल्लीला विक्री, १८% IGST = ₹१,८००.
MRP मधून GST कसा काढायचा (Reverse GST)?
MRP मध्ये GST आधीपासून समाविष्ट असतो. GST काढण्यासाठी MRP ला (१ + GST दर/१००) ने भागा. उदाहरण: ₹५,९०० MRP वर १८% GST: मूळ किंमत = ₹५,९०० ÷ १.१८ = ₹५,०००. GST रक्कम = ₹५,९०० − ₹५,००० = ₹९००. सर्वात सामान्य चूक: लोक ₹५,९०० चे १८% (= ₹१,०६२) काढतात — हे ₹१६२ जास्त आहे आणि चुकीचे आहे. योग्य पद्धत नेहमी भागाकार आहे, गुणाकार नाही.
GST नोंदणी कधी अनिवार्य आहे?
GST नोंदणी अनिवार्य आहे जर: वार्षिक उलाढाल ₹२० लाखांपेक्षा जास्त असेल (सेवा पुरवठादारांसाठी, ईशान्य राज्यांमध्ये ₹१० लाख), किंवा ₹४० लाखांपेक्षा जास्त असेल (वस्तू विक्रेत्यांसाठी). याशिवाय आंतर-राज्यीय पुरवठा करणारे, ई-कॉमर्स ऑपरेटर्स आणि कॅज्युअल टॅक्सेबल पर्सन यांच्यासाठी उलाढाल मर्यादेची पर्वा न करता नोंदणी अनिवार्य आहे. महाराष्ट्रात नोंदणीसाठी gst.gov.in वर ऑनलाइन अर्ज करता येतो.
Input Tax Credit (ITC) म्हणजे काय आणि कसा क्लेम करायचा?
Input Tax Credit ही अशी व्यवस्था आहे जिथे तुम्ही कच्चा माल, सेवा किंवा व्यावसायिक खर्चावर भरलेला GST तुमच्या विक्रीवर वसूल केलेल्या GST मधून वजा करू शकता. उदाहरण: तुम्ही ₹१,००,००० चा माल खरेदी केला (₹१८,००० GST) आणि ₹१,५०,००० ला विकला (₹२७,००० GST). तुमची GST देयता = ₹२७,००० − ₹१८,००० = ₹९,०००. ITC क्लेमसाठी: विक्रेता GST-नोंदणीकृत असला पाहिजे, इन्व्हॉइसवर योग्य GSTIN असावा, आणि माल/सेवा व्यावसायिक वापरासाठी असावी.
कंपोझिशन स्कीम घेणे फायदेशीर आहे का?
कंपोझिशन स्कीम छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी आहे ज्यांची वार्षिक उलाढाल ₹१.५ कोटीपेक्षा कमी आहे (सेवांसाठी ₹५० लाख). यात १% (उत्पादक/व्यापारी) किंवा ६% (सेवा पुरवठादार) या कमी दरावर GST भरावा लागतो, तिमाही रिटर्न भरावे लागते, आणि कमी कागदपत्रे असतात. परंतु तीन मोठ्या मर्यादा आहेत: ITC मिळत नाही, आंतर-राज्यीय विक्री करता येत नाही, आणि ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर विक्री करता येत नाही. महाराष्ट्रातील स्थानिक छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी (फक्त राज्यांतर्गत विक्री) ही योजना अनेकदा फायदेशीर असते.
GST बिलावर HSN कोड काय असतो?
HSN (Harmonized System of Nomenclature) ही एक आंतरराष्ट्रीय कोडिंग प्रणाली आहे जी वस्तूंचे वर्गीकरण करते. GST इन्व्हॉइसवर योग्य HSN कोड लावणे अनिवार्य आहे — ₹५ कोटीपेक्षा जास्त उलाढालीवर ६ अंकी आणि ₹५ कोटीपेक्षा कमी उलाढालीवर ४ अंकी HSN कोड लावावा लागतो. सेवांसाठी SAC (Services Accounting Code) वापरतात. चुकीचा HSN/SAC कोड लावल्यास ITC क्लेम नाकारला जाऊ शकतो.
GST मध्ये Reverse Charge Mechanism (RCM) काय आहे?
सामान्यतः GST विक्रेता वसूल करून सरकारला जमा करतो. परंतु Reverse Charge Mechanism मध्ये खरेदीदाराला GST जमा करावा लागतो. हे तीन परिस्थितीत लागू होते: अनोंदणीकृत विक्रेत्याकडून खरेदी, सरकारद्वारे अधिसूचित विशेष सेवा (जसे कायदेशीर सेवा, GTA किंवा गुड्स ट्रान्सपोर्ट एजन्सी सेवा), आणि ई-कॉमर्स ऑपरेटरद्वारे पुरवल्या जाणाऱ्या सेवा. RCM अंतर्गत भरलेल्या GST वर संपूर्ण ITC क्लेम करता येतो.
हा GST कॅल्क्युलेटर मोफत आणि अचूक आहे का?
होय, आमचा GST कॅल्क्युलेटर पूर्णपणे मोफत आहे, नोंदणीची आवश्यकता नाही आणि CBIC ने अधिकृत केलेल्या GST 2.0 दरांवर (५%, १८%, ४०%) आधारित अचूक गणना करतो. आपण नेट रक्कमेतून एकूण किंमत किंवा MRP मधून Reverse GST दोन्ही मोडमध्ये वापरू शकता, तसेच CGST + SGST विभाजन त्वरित पाहू शकता. परंतु जटिल व्यावसायिक GST रिटर्न्ससाठी (ITC, RCM, अधिकार क्षेत्र) एखाद्या अनुभवी CA किंवा GST प्रॅक्टिशनरचा सल्ला घ्या.
GSTR-1 आणि GSTR-3B मध्ये काय फरक आहे?
GSTR-1 हे बाहेरच्या पुरवठ्याचे (outward supplies) रिटर्न आहे — यात तुम्ही विक्री केलेल्या सर्व इन्व्हॉइसेसचा तपशील सादर करता. मासिक (₹५ कोटी वर) किंवा तिमाही (QRMP) स्वरूपात १० तारखेपर्यंत भरावा लागतो. GSTR-3B हे सारांश रिटर्न आहे — यात तुम्ही एकूण विक्री, ITC क्लेम आणि नेट GST देयता जाहीर करता आणि कर भरता. मासिक २० तारखेपर्यंत (किंवा QRMP) भरावा लागतो. दोन्ही वेगवेगळे आहेत — GSTR-1 माहिती देते, GSTR-3B पेमेंट करते.
GST संबंधी मुख्य शब्दावली
GST (वस्तू व सेवा कर)
भारतात १ जुलै २०१७ पासून लागू एकत्रित अप्रत्यक्ष कर ज्याने VAT, सर्व्हिस टॅक्स, एक्साइज ड्युटी इत्यादींची जागा घेतली. GST 2.0 सुधारणा (सप्टेंबर २०२५) नंतर मुख्य दर ५%, १८% आणि ४०% आहेत.
GSTIN
१५ अंकी GST Identification Number जो प्रत्येक नोंदणीकृत व्यवसायाला दिला जातो. पहिले २ अंक राज्य कोड (महाराष्ट्रासाठी २७), पुढील १० अंक PAN नंबर, १३ वा अंक राज्यातील नोंदणी क्रमांक, १४ वा Z (डीफॉल्ट) आणि १५ वा चेक डिजिट असतो.
Input Tax Credit (ITC)
व्यावसायिक खरेदीवर भरलेला GST विक्रीवर वसूल केलेल्या GST मधून वजा करण्याची व्यवस्था. यामुळे केवळ वास्तविक मूल्यवर्धनावर (Value Addition) कर लागतो.
HSN कोड
Harmonized System of Nomenclature — एक आंतरराष्ट्रीय कोडिंग प्रणाली जी वस्तूंचे वर्गीकरण करते आणि GST बिलिंगमध्ये योग्य दर लावण्यासाठी अनिवार्य आहे.
E-way Bill
₹५०,००० पेक्षा जास्त किमतीच्या मालाच्या वाहतुकीसाठी GST पोर्टलवरून जारी होणारे इलेक्ट्रॉनिक बिल. यासाठी आवश्यक असताना माल वाहतूक न केल्यास माल आणि वाहन दोन्ही जप्त होऊ शकतात.
Reverse Charge Mechanism (RCM)
अशी व्यवस्था जिथे GST जमा करण्याची जबाबदारी विक्रेत्याऐवजी खरेदीदारावर असते. हे अनोंदणीकृत विक्रेत्यांकडून खरेदी आणि काही अधिसूचित सेवांवर लागू होते.
कंपोझिशन स्कीम
छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी (उलाढाल ₹१.५ कोटीपर्यंत) GST ची सरलीकृत योजना ज्यात कमी दरावर (१-६%) कर भरावा लागतो, परंतु ITC आणि आंतर-राज्यीय विक्री करता येत नाही.
स्रोत आणि संदर्भ
- युरोपियन कमिशन — VAT कसा कार्य करतो (VAT निर्देश: टप्प्याने वसुली, इनपुट टॅक्स कपात, व्यवसायांसाठी तटस्थता)
- युरोपियन कमिशन — VAT आढावा (व्याख्या, EU सदस्य देशांमधील मानक आणि कमी दर)
- GOV.UK — VAT कसा कार्य करतो (व्याख्या, नोंदणी मर्यादा, VAT आकारणी आणि परतावा)
- OECD — आंतरराष्ट्रीय VAT/GST मार्गदर्शक तत्त्वे (170+ देशांमध्ये सीमापार व्यापारावरील VAT वसुलीची मानके)
- विकिपीडिया — मूल्यवर्धित कर (VAT सूत्र, इन्व्हॉइस-क्रेडिट पद्धत, जागतिक अवलंबनाचा इतिहास)