Koppel-omrekenaar

Reken koppeleenheden om tussen SI en imperiaal (newtonmeter, kilonewtonmeter, kilogrammeter, kilogramcentimeter, pound-foot, pound-inch, ounce-inch) met exacte factoren, gebaseerd op de normale valversnelling die de CGPM in 1901 vastlegde en op de internationale yard en pound van 1959.

Van

Waarde

N·m

Naar

Resultaat

0,737562 lb·ft

1 N·m = 0,737562 lb·ft

Decimalen

Alle eenheden

Eenheid	Waarde
Newtonmeter (N·m)	1
Kilonewtonmeter (kN·m)	0,001
Kilogrammeter (kgf·m)	0,101972
Kilogramcentimeter (kgf·cm)	10,1972
Pound-foot (lb·ft)	0,737562
Pound-inch (lb·in)	8,85075
Ounce-inch (oz·in)	141,612

Koppel-omrekenaar voor het aanhaalmoment op je momentsleutel

De koppel-omrekenaar zet een aanhaalmoment exact om tussen newtonmeter (Nm), kilogrammeter (kgm), pound-foot (lb-ft) en vier andere koppeleenheden. Zo stel je een momentsleutel met een Nm-schaal goed in, ook als het handboek een oudere of Amerikaanse eenheid gebruikt.

Aanhaalmoment in Nm, kgm of lb-ft: wat de eenheden betekenen

Een aanhaalmoment is het koppel waarmee je een bout of moer vastdraait: de kracht die je op de sleutel uitoefent, maal de afstand tot het midden van de bout. De SI-eenheid ervan is de newtonmeter (Nm), een kracht van 1 newton aan een arm van 1 meter. Een momentsleutel, in het Engels torque wrench, stel je in op het aantal newtonmeter dat de fabrikant voorschrijft.

Naast de newtonmeter kom je twee andere soorten koppeleenheden tegen. De kilogrammeter (kgm, op sommige momentsleutels MKG) rekent met de kilogramkracht, die volgens de Nederlandse Wikipedia sinds de invoering van het SI-stelsel als verouderd geldt; de omrekenaar noemt deze eenheid Kilogrammeter en schrijft haar als kgf·m. Uit de Verenigde Staten en Groot-Brittannië komen de pound-foot (lb-ft, ook geschreven als ft-lb) en de twaalf keer kleinere pound-inch (lb-in).

Die Engelse eenheden staan in de omrekenaar onder hun Engelse naam, Pound-foot, Pound-inch en Ounce-inch, met de symbolen lb·ft, lb·in en oz·in. Een Nederlands pond is in de omgangstaal een halve kilo, schrijft de Nederlandse Wikipedia in het artikel over het pond, en de Engelse pound is volgens hetzelfde artikel precies 0,45359237 kilogram. Een vertaling als ‘pond-voet’ zou een andere massa doen vermoeden dan er in de eenheid zit.

De koppel-omrekenaar rekent elke waarde eerst om naar newtonmeter en deelt die daarna door de newtonmeterwaarde van de eenheid die je bij Naar kiest. Op de kaart Resultaat staat de uitkomst in ongeveer zes significante cijfers, met daaronder de factor van het gekozen paar, zoals 1 kgf·m = 9,80665 N·m. Alle zeven eenheden hebben een factor die per definitie vastligt, dus tussen twee verschillende eenheden staat in die regel een =. Onder de kaart vind je de keuze Decimalen en de ingeklapte tabel Alle eenheden, die dezelfde waarde in alle zeven eenheden geeft, in de volgorde van de keuzelijst: Newtonmeter, Kilonewtonmeter, Kilogrammeter, Kilogramcentimeter, Pound-foot, Pound-inch en Ounce-inch.

Omrekentabel: Nm naar kgm en lb-ft

Nm	kgm (kgf·m)	lb-ft (lb·ft)
5	0,509858	3,68781
10	1,01972	7,37562
25	2,54929	18,4391
40	4,07886	29,5025
100	10,1972	73,7562
110	11,2169	81,1318
120	12,2366	88,5075
140	14,276	103,259
180	18,3549	132,761
210	21,414	154,888

Zo zet je 12 kgm uit een oud handboek om voor een momentsleutel in Nm

Neem een oud werkplaatshandboek dat 12 kgm voorschrijft en een klikmomentsleutel met alleen een schaal in newtonmeter.

1. Bij het openen staat de omrekenaar op Van Newtonmeter, Waarde 1 en Naar Pound-foot, en de kaart Resultaat toont 0,737562 lb·ft. Kies bij Van de eenheid Kilogrammeter, in de groep Zwaartekracht. Achter het getal in het veld Waarde staat nu kgf·m.

2. Typ 12 in het veld Waarde. Een kommagetal zoals 12,5 tik je met een komma.

3. Kies bij Naar de eenheid Newtonmeter. De kaart Resultaat toont 117,68 N·m, met daaronder de regel 1 kgf·m = 9,80665 N·m.

4. Geeft je sleutel alleen hele newtonmeters aan, zet Decimalen dan op 0: de kaart toont 118 N·m. Decimalen telt cijfers achter de komma, geen significante cijfers.

5. Zet Decimalen terug op Auto en klap Alle eenheden open als je dezelfde waarde ook in een Engelse eenheid wilt zien. De rij Newtonmeter is gemarkeerd, omdat dat de eenheid bij Naar is, en bij Pound-foot staat 86,7962.

Stel daarna de sleutel in op 118 Nm, of zo dicht bij 117,68 Nm als de schaal toelaat, en draai aan tot hij klikt.

Drie omrekeningen voor de momentsleutel

11 kgm op camperforum.nl: 110 of 107,9 Nm?

In een draad over momentsleutels op camperforum.nl noemt een Sprinter-rijder (bouwjaar 1998) 18 kgm (180 Nm) voor stalen velgen en 11 kgm (110 Nm) voor lichtmetalen velgen. De getallen tussen haakjes zijn de kgm-waarden maal 10. Met Van Kilogrammeter, Waarde 11 en Naar Newtonmeter toont de omrekenaar 107,873 N·m, en 18 kgm wordt 176,52 N·m. De vuistregel × 10 zit daar telkens 1,97 % boven, omdat 10 ÷ 9,80665 = 1,0197: bij 11 kgm is dat 2,1 Nm te veel, bij 18 kgm 3,5 Nm. Zet je de sleutel op 110 Nm, dan draai je iets vaster aan dan de 11 kgm uit de opgave. Stel hem in op 107,9 Nm, of op de Nm-waarde die de fabrikant zelf voor je auto opgeeft.

Fietspedalen op 40–43 Nm met een sleutel in lb-ft

De Nederlandse gebruikershandleiding van Trek noemt 40–43 Nm als aanhaalmoment voor pedalen. Werk je met een momentsleutel die in lb-ft telt, kies dan Van Newtonmeter en Naar Pound-foot: 40 Nm wordt 29,5025 lb·ft en 43 Nm wordt 31,7152 lb·ft. Op die schaal stel je een waarde tussen 29,5 en 31,7 in. Trek schrijft er zelf bij dat je je dealer kunt vragen de pedalen vast te zetten als je het aanhaalmoment niet nauwkeurig kunt meten.

90 lb-ft uit een Amerikaanse handleiding

Een Amerikaanse werkplaatshandleiding geeft 90 lb-ft, en je sleutel telt in Nm. Kies Van Pound-foot, Waarde 90 en Naar Newtonmeter: de kaart toont 122,024 N·m en de regel eronder 1 lb·ft = 1,355818 N·m. Heeft je sleutel ook een schaal in kgm of MKG, kies dan bij Naar de eenheid Kilogrammeter: 90 lb-ft is 12,4429 kgf·m.

Vergissingen bij het omrekenen van een aanhaalmoment

lb-in aanzien voor lb-ft. Een pound-inch is een twaalfde van een pound-foot: 5 Nm is 44,2537 lb·in en 3,68781 lb·ft. Stel je een opgave in lb-in in op een sleutel die lb-ft aangeeft, dan draai je twaalf keer te vast aan. Kijk daarom of er ‘in’ of ‘ft’ achter de lb staat voordat je bij Van een eenheid kiest.
Kilogramcentimeter kiezen in plaats van Kilogrammeter. De twee staan onder elkaar in de groep Zwaartekracht en verschillen een factor 100: 1 kgf·cm is 0,0980665 Nm en 1 kgf·m is 9,80665 Nm. Een opgave in kgm of MKG hoort bij Kilogrammeter.
kgf schrijven waar kgm bedoeld is. In de draad over momentsleutels op camperforum.nl noemt iemand 180 Nm ‘cq 18Kgf’. Een kilogramkracht is een kracht zonder arm; pas met de meter erbij wordt het een moment, en de omrekenaar rekent alleen momenten om. Ga bij zo'n opgave na of 18 kgm bedoeld is voordat je hem omrekent.
De wisselknop gebruiken om terug te rekenen. De knop met de twee pijlen tussen Van en Naar verwisselt alleen de eenheden; het getal in Waarde blijft staan. Reken je 25 Nm om naar 18,4391 lb·ft en druk je op de knop, dan rekent de omrekenaar 25 lb·ft om en toont hij 33,8954 N·m. Wil je terug, typ dan zelf de uitkomst in Waarde.

Waar de factoren 9,80665 en 1,355818 vandaan komen

T_{\mathrm{N\cdot m}} = 9{,}80665 \times T_{\mathrm{kgf\cdot m}} = 1{,}3558179483314004 \times T_{\mathrm{lbf\cdot ft}}

$T_{\mathrm{N\cdot m}}$ = aanhaalmoment in newtonmeter
$T_{\mathrm{kgf\cdot m}}$ = hetzelfde moment in kilogrammeter (kgm, op de kaart kgf·m)
$T_{\mathrm{lbf\cdot ft}}$ = hetzelfde moment in pound-foot (lb-ft, op de kaart lb·ft)

Beide factoren volgen uit definities. Voor de kilogramkracht legde de 3e Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGPM) in 1901 de normale valversnelling vast op 9,80665 m/s², als conventionele waarde. Eén kilogramkracht is dan 9,80665 N, en die kracht aan een arm van een meter geeft 9,80665 Nm. De kilogramcentimeter is een honderdste daarvan: 0,0980665 Nm.

Voor de Engelse eenheden ligt sinds de overeenkomst over de internationale yard en pound van 1959 het pound vast op precies 0,45359237 kg en de foot op 0,3048 m. Een pound-kracht is daarmee 0,45359237 × 9,80665 = 4,4482216152605 N, en aan een arm van een foot wordt dat:

1\ \mathrm{lb\cdot ft} = 4{,}4482216152605 \times 0{,}3048\ \mathrm{N\cdot m} = 1{,}3558179483314004\ \mathrm{N\cdot m}

De pound-inch is een twaalfde daarvan (0,112985 Nm) en de ounce-inch een zestiende van de pound-inch (0,00706155 Nm).

Omdat elke factor naar newtonmeter loopt, reken je tussen twee andere eenheden in twee stappen: vermenigvuldig met de factor van de eenheid waar je vandaan komt en deel door die van de eenheid waar je naartoe gaat. Zo is 1 lb-ft gelijk aan 1,3558179483314 ÷ 9,80665 = 0,138255 kgm, en 1 kgm is 7,23301 lb-ft.

Vragen over aanhaalmomenten en koppeleenheden

Hoeveel Nm is 1 kgm?

1 kgm is precies 9,80665 Nm, en 1 Nm is 0,101972 kgm. Vermenigvuldig een waarde in kgm met 9,80665 om op Nm uit te komen, of deel een waarde in Nm door 9,80665 voor kgm.

Hoeveel lb-ft is 1 Nm?

1 Nm is 0,737562 lb·ft; dat is ook de omrekening die de omrekenaar toont als je hem opent. Andersom is 1 lb-ft 1,35582 Nm. Een opgave in Nm zet je om naar lb-ft door te vermenigvuldigen met 0,737562.

Wat betekent MKG op de schaal van een momentsleutel?

MKG staat voor meter-kilogram, dezelfde eenheid als kgm. Praxis schrijft over de Carpoint-momentsleutel van 40–210 Nm: ‘De schaal is vermeld in zowel Nm als MKG (Newton meter/Meter Kilogram), zodat een conversietabel overbodig is.’ Dat gaat op zolang je opgave in Nm of kgm staat. Staat het aanhaalmoment in lb-ft of lb-in, reken het dan eerst om naar Nm of kgm.

Met hoeveel Nm draai ik wielbouten aan?

Dat verschilt per auto. Brembo schrijft dat het aanhaalmoment over het algemeen in het onderhoudsboekje van het voertuig staat en afhangt van de afmetingen, het materiaal van de moeren en bouten en het type schroefdraad; te los kan de bouten laten loskomen, te vast kan de remschijven vervormen. De handleiding van de Polestar 2 noemt 140 Nm (103 lbf ft) en raadt aan de wielbouten enkele dagen na het verwisselen nog eens na te trekken. In de omrekenaar is 140 Nm gelijk aan 103,259 lb·ft of 14,276 kgf·m; lbf ft is dezelfde eenheid als lb·ft.

Is ft-lb hetzelfde als lb-ft?

Bij een aanhaalmoment wel. Het Wikipedia-artikel ‘Pound-foot’ schrijft dat de natuurkundige Arthur Mason Worthington de naam pound-foot kennelijk als eerste voorstelde, om koppel te onderscheiden van de foot-pound als eenheid van arbeid, en dat koppel in de praktijk zowel lb-ft als ft-lb wordt geschreven. Staat er ft-lb bij een aanhaalmoment of op een momentsleutel, kies dan Pound-foot. De foot-pound als eenheid van energie, 1,355818 joule, rekent deze omrekenaar niet om.

Kan ik Nm omrekenen naar kilo?

Kilo is een massa en een newtonmeter een kracht maal een arm, dus een directe omrekening bestaat niet. Je kunt wel uitrekenen welk gewicht aan welke arm hetzelfde moment geeft. 1 Nm is 0,101972 kgm, dus 40 Nm is 4,07886 kgm: het gewicht van 4,08 kilo aan een arm van 1 meter, of van 16,3 kilo aan een sleutel van 25 centimeter.

Is Nm hetzelfde als nm?

Nm met een hoofdletter N is de newtonmeter, de eenheid van koppel; nm met kleine letters is de nanometer, een lengte. Typ je bij Bing ‘nm naar’, dan staan tussen de suggesties ook nm naar mm en nm naar um, en die gaan over nanometers.

Kan ik Nm omrekenen naar pk of joule?

Deze omrekenaar rekent alleen koppel om; vermogen en energie zijn andere grootheden. Volgens de SI-brochure van het BIPM heeft de newtonmeter dezelfde dimensie als de joule, maar wordt een moment niet in joule uitgedrukt. Voor vermogen heb je het toerental nodig: vermogen in watt is 2π × toeren per minuut × koppel in Nm ÷ 60. Een motor met 300 Nm bij 4.000 toeren per minuut levert zo 125,7 kW, en met 1 pk = 735,49875 W, de waarde die de Nederlandse Wikipedia voor de metrische paardenkracht geeft, is dat 170,9 pk.

Rekent de omrekenaar met 9,81 of met 9,80665?

Met 9,80665, de normale valversnelling die de Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten (CGPM) in 1901 vastlegde. Reken je met 9,81, dan zit je 0,034 % te hoog: 20 kgm wordt dan 196,2 Nm, waar de omrekenaar 196,133 N·m toont.

Hoe bewaar ik een omgerekend aanhaalmoment of stuur ik het door?

Met het kopieerknopje naast de waarde op de kaart Resultaat neem je de uitkomst over. Wil je de hele omrekening bewaren, kopieer dan de link van de pagina nadat je de eenheden en de waarde hebt ingesteld: die link opent later dezelfde omrekening, ook op je telefoon in de garage.

Wat doe ik met de momentsleutel na het aandraaien?

Op het Klusidee-forum raadt een gebruiker aan om na gebruik ‘de veerspanning weer er af te draaien (terug naar 0 Nm)’, en een ander draait de instelling na het werk terug naar 0. Berg een klikmomentsleutel daarom niet op met de waarde die je net hebt ingesteld, en kijk in de handleiding van je eigen sleutel hoe ver je hem terug mag draaien.

Bronnen en referenties

Inhoud gecontroleerd door het team van Smart Calculators