Przelicznik momentu obrotowego
Przeliczaj jednostki momentu obrotowego SI i imperialne (niutonometr, kiloniutonometr, kilogramometr, kilogramocentymetr, funt-stopa, funt-cal, uncja-cal) z dokładnymi współczynnikami opartymi na normalnym przyspieszeniu ziemskim przyjętym przez CGPM w 1901 roku i międzynarodowym jardzie i funcie z 1959 roku.
N·m
0,737562 lb·ft
1 N·m = 0,737562 lb·ft
Wszystkie jednostki
| Jednostka | Wartość |
|---|---|
| Niutonometr (N·m) | 1 |
| Kiloniutonometr (kN·m) | 0,001 |
| Kilogramometr (kgf·m) | 0,101972 |
| Kilogramocentymetr (kgf·cm) | 10,1972 |
| Funt-stopa (lb·ft) | 0,737562 |
| Funt-cal (lb·in) | 8,85075 |
| Uncja-cal (oz·in) | 141,612 |
Przelicznik momentu obrotowego dla klucza dynamometrycznego
Przelicznik zamienia moment dokręcania z instrukcji albo ze skali klucza dynamometrycznego na N·m, kgf·m (kGm), lb·ft, lb·in i inne jednostki. Współczynniki są dokładne z definicji jednostek, np. 1 kGm to 9,80665 N·m, a moment obrotowy silnika z katalogu przeliczysz tak samo jak wartość z instrukcji warsztatowej.
Moment dokręcania w N·m, kGm i lb·ft: skąd tyle jednostek
Moment dokręcania to moment siły, z jakim dokręcasz śrubę lub nakrętkę: iloczyn siły i długości ramienia, na którym ta siła działa. Jego jednostką jest niutonometr (1 N × 1 m = 1 N·m), a słownik motoryzacyjny Infor.pl przypomina, że dawniej moment mierzono w kilogramometrach (kGm). Przelicznik momentu obrotowego zamienia taką wartość między siedmioma jednostkami: niutonometrem (N·m), kiloniutonometrem (kN·m), kilogramometrem (kgf·m), kilogramocentymetrem (kgf·cm), funtem-stopą (lb·ft), funtem-calem (lb·in) i uncją-calem (oz·in).
Ta sama jednostka bywa zapisywana na kilka sposobów. Nm z instrukcji i ze skali klucza to N·m z przelicznika. Polska Wikipedia zapisuje kilogramometr jako kGm albo kp·m i nazywa go jednostką pracy, energii i momentu siły; na liście wyboru figuruje jako „Kilogramometr”, a na karcie wyniku ma symbol kgf·m. Funt-stopę zobaczysz na kluczach i w instrukcjach jako lb·ft, ft-lb albo ft.lb.
O tym, co ustawisz na kluczu, decyduje jego podziałka. Teng Tools 1292AG-EP, klucz z napędem 1/2 cala z polskiej oferty producenta, ma skalę główną 40–210 Nm z działką 1 Nm i dodatkową skalę referencyjną 30–150 ft-lb z działką 0,738. Ta druga działka to 1 N·m zapisany w funto-stopach, bo przelicznik pokazuje 1 N·m = 0,737562 lb·ft. Poradnik Interia Motoryzacja podaje momenty kół w niutonometrach: dla większości samochodów osobowych mniej więcej 100–140 Nm, a większe SUV-y i dostawczaki mogą wymagać nawet 160–190 Nm. Przeliczenie przydaje się więc wtedy, gdy wartość i klucz mają różne jednostki, na przykład literatura serwisowa w kGm, instrukcja z rynku amerykańskiego w lb·ft albo wkrętak dynamometryczny w lb·in.
Wszystkie siedem współczynników jest dokładnych z definicji. W 1901 roku 3. Generalna Konferencja Miar przyjęła normalne przyspieszenie ziemskie 9,80665 m/s², więc 1 kgf·m to 9,80665 N·m. Porozumienie o jardzie i funcie z 1959 roku ustaliło funt na 0,45359237 kg i stopę na 0,3048 m, z czego wynika 1 lb·ft = 1,3558179483314004 N·m. Dlatego w linii pod wynikiem, w której przelicznik zapisuje wartość jednej jednostki (np. 1 kgf·m = 9,80665 N·m), między dwiema różnymi jednostkami stoi znak „=”. Znak „≈” pojawia się tylko wtedy, gdy w obu polach wybierzesz tę samą jednostkę, bo wtedy nic się nie przelicza.
Karta „Wynik” w trybie Auto pokazuje około sześciu cyfr znaczących: przy domyślnym 1 N·m na funto-stopy jest to 0,737562 lb·ft. Selektor „Miejsca po przecinku” pod kartą ustawia stałą liczbę miejsc (0, 2, 4, 6, 10 lub 15) i dopisuje zera, więc przy 15 miejscach 1 kgf·m przeliczony na N·m pokaże się jako 9,806650000000000. Niżej leży zwinięta tabela „Wszystkie jednostki” z tą samą wartością w każdej jednostce, ułożona jak listy wyboru: najpierw grupa „SI”, potem „Grawitacyjne”. Dla 1 N·m czytasz w niej: Niutonometr (N·m) 1, Kiloniutonometr (kN·m) 0,001, Kilogramometr (kgf·m) 0,101972, Kilogramocentymetr (kgf·cm) 10,1972, Funt-stopa (lb·ft) 0,737562, Funt-cal (lb·in) 8,85075 i Uncja-cal (oz·in) 141,612.
Krok po kroku: 12 kGm z literatury serwisowej na klucz ze skalą w Nm
Sytuacja: starsza literatura serwisowa podaje dla śrub kół 12 kGm, a twój klucz dynamometryczny ma skalę główną w Nm z działką 1 Nm, jak Teng Tools 1292AG-EP (40–210 Nm).
1. Otwórz przelicznik. Bez żadnych zmian liczy 1 N·m na funto-stopy: karta „Wynik” pokazuje 0,737562 lb·ft, a linia pod liczbą 1 N·m = 0,737562 lb·ft.
2. W polu „Z jednostki” wybierz Kilogramometr z grupy „Grawitacyjne”. To kGm z literatury; na karcie i w tabeli ta jednostka ma symbol kgf·m.
3. W polu „Wartość” wpisz 12. Ułamek wpiszesz z przecinkiem, np. 11,5.
4. W polu „Na jednostkę” wybierz Niutonometr z grupy „SI”. Karta pokaże 117,68 N·m, a linia pod liczbą 1 kgf·m = 9,80665 N·m.
5. Ustaw na kluczu 118 Nm, najbliższą działkę. Zaokrąglenie o 0,32 N·m to 0,27 % wartości, a dokładność ±4 % z karty klucza oznacza przy tym momencie około ±4,7 Nm.
6. Jeśli kolega ma klucz opisany w ft-lb, rozwiń tabelę „Wszystkie jednostki” pod kartą: dla 12 kgf·m funt-stopa to 86,7962 lb·ft.
7. Zachowaj wynik. Przycisk kopiowania obok liczby kopiuje „117,68 N·m”, a link skopiowany z paska adresu otworzy to samo przeliczenie.
Przykłady: koła, instrukcja z USA, rower i stare wartości w kGm
Koła: 110 Nm z instrukcji, a klucz ma tylko skalę ft-lb
Instrukcja obsługi twojego auta podaje dla śrub kół 110 Nm, czyli wartość z zakresu 100–140 Nm, który Interia Motoryzacja wymienia dla większości samochodów osobowych. Klucz masz z USA i ma on tylko skalę ft-lb z działką co 1 ft-lb.
Wystarczy wpisać 110 w polu „Wartość”, bo domyślnie przelicznik liczy z niutonometrów na funto-stopy. Karta pokaże 81,1318 lb·ft, więc ustawiasz 81 ft-lb. Pominięte 0,13 lb·ft to około 0,18 N·m, mniej niż 0,2 % wartości.
Ta sama wartość w tabeli „Wszystkie jednostki” to 11,2169 kgf·m: tyle ustawisz na starym kluczu opisanym w kGm.
Instrukcja serwisowa z USA: 90 lb·ft na klucz w Nm
Instrukcja z rynku amerykańskiego podaje 90 lb·ft (ten sam moment bywa zapisany jako 90 ft-lb). Najszybciej kliknij przycisk ze strzałkami między polami jednostek, bo domyślnie strona liczy w odwrotnym kierunku, i wpisz 90. Karta pokaże 122,024 N·m, a linia pod liczbą 1 lb·ft = 1,355818 N·m.
Na kluczu z działką 1 Nm ustawiasz 122 Nm. Zaokrąglony w pamięci współczynnik 1,36 dałby 122,4 Nm, o 0,3 % więcej. Sprawdź też, czy przy liczbie stoi lb·ft, a nie lb·in: 90 lb·in to tylko 10,1686 N·m, dwanaście razy mniej.
Rower: 4–6 Nm z tabeli, a wkrętak ze skalą w lb·in
Tabela Centrum Rowerowego podaje 4–6 Nm dla metalowej kierownicy w mostku i 6 Nm dla sztycy w karbonowej ramie. Jeśli twój wkrętak dynamometryczny ma skalę tylko w lb·in, wybierz w polu „Na jednostkę” Funt-cal:
| Moment z tabeli | Funt-cal (lb·in) | Funt-stopa (lb·ft) |
|---|---|---|
| 4 N·m | 35,403 | 2,95025 |
| 5 N·m | 44,2537 | 3,68781 |
| 6 N·m | 53,1045 | 4,42537 |
W funto-stopach te momenty to ułamki od 2,95 do 4,43, trudne do ustawienia na skali, dlatego przy małych śrubach patrzysz na lb·in. Centrum Rowerowe zaleca szczególną ostrożność przy karbonie, więc gdy wynik wypada między działkami, ustaw niższą.
Stare wartości w kGm: dokładnie czy „razy 10”?
Mnożenie kGm przez 10 jest wygodne w pamięci, ale zawyża każdy wynik o 1,97 %, bo 10 ÷ 9,80665 = 1,0197. Bezwzględna różnica rośnie razem z momentem:
| kGm z literatury | Przelicznik (N·m) | Razy 10 (N·m) | Za dużo o |
|---|---|---|---|
| 1 | 9,80665 | 10 | 0,19 N·m |
| 4 | 39,2266 | 40 | 0,77 N·m |
| 8 | 78,4532 | 80 | 1,55 N·m |
| 12 | 117,68 | 120 | 2,32 N·m |
| 15 | 147,1 | 150 | 2,90 N·m |
Klucz o dokładności ±4 %, takiej jak na karcie Teng Tools 1292AG-EP, przy 117,68 N·m może się mylić o 4,7 N·m w każdą stronę. Skrót „razy 10” zużywa z tego zapasu 2,32 N·m, czyli prawie połowę.
Okrągłe wartości w Nm przeliczone na lb·ft, kGm i lb·in
| N·m (Nm) | lb·ft (ft-lb) | kgf·m (kGm) | lb·in |
|---|---|---|---|
| 5 | 3,68781 | 0,509858 | 44,2537 |
| 10 | 7,37562 | 1,01972 | 88,5075 |
| 25 | 18,4391 | 2,54929 | 221,269 |
| 50 | 36,8781 | 5,09858 | 442,537 |
| 100 | 73,7562 | 10,1972 | 885,075 |
| 110 | 81,1318 | 11,2169 | 973,582 |
| 120 | 88,5075 | 12,2366 | 1062,09 |
| 140 | 103,259 | 14,276 | 1239,1 |
| 160 | 118,01 | 16,3155 | 1416,12 |
| 200 | 147,512 | 20,3943 | 1770,15 |
Pomyłki, które zmieniają moment ustawiony na kluczu
- Mnożenie kGm przez 10 — 1 kGm to 9,80665 N·m, a skrót liczy go jako 10 N·m i zawyża każdą wartość o 1,97 %: z 8 kGm robi 80 N·m zamiast 78,4532 N·m.
- Pomylenie kgf·cm z kgf·m — te jednostki różnią się sto razy: 25 kgf·cm to 2,45166 N·m, a 25 kgf·m to 245,166 N·m. Sprawdź, czy w instrukcji po kG stoi m, czy cm.
- lb·in wzięte za lb·ft — różnica jest dwunastokrotna. 5 Nm to 44,2537 lb·in, ale tylko 3,68781 lb·ft; liczba 44 ustawiona na skali ft-lb dałaby 59,656 N·m zamiast 5 N·m.
- Zapis lb/ft z ukośnikiem — ukośnik oznacza dzielenie, czyli funt na stopę, a moment to funt-siła razy stopa. Gdy zobaczysz lb/ft w opisie narzędzia albo na stronie z przelicznikiem, wybierz Funt-stopa (lb·ft).
- Klucz dynamometryczny od pierwszego obrotu — Interia Motoryzacja przypomina, że służy on wyłącznie do końcowego dokręcania. Śruby kół najpierw wkręcasz ręcznie i dociągasz zwykłym kluczem, a przeliczony moment ustawiasz na koniec, po opuszczeniu auta z lewarka.
Skąd się biorą współczynniki 9,80665 i 1,3558179483314
- = Moment w jednostce wybranej w polu „Na jednostkę”
- = Moment wpisany w polu „Wartość”, w jednostce z pola „Z jednostki”
- = Liczba niutonometrów w jednej jednostce źródłowej, np. 9,80665 dla kgf·m
- = Liczba niutonometrów w jednej jednostce docelowej, np. 1,3558179483314 dla lb·ft
Przelicznik sprowadza wpisaną wartość do niutonometrów, a potem dzieli ją przez współczynnik jednostki docelowej. Współczynnik k to liczba niutonometrów w jednej jednostce i dla każdej z siedmiu jednostek wynika z definicji.
Przyspieszenie 9,80665 m/s² to normalne przyspieszenie ziemskie przyjęte przez 3. Generalną Konferencję Miar w 1901 roku. Funt-stopa korzysta z tego samego przyspieszenia oraz z funta i stopy ustalonych w porozumieniu z 1959 roku:
Pozostałe jednostki wynikają z prostych proporcji: 1 kgf·cm = 0,0980665 N·m (kgf·m ÷ 100), 1 lb·in = lb·ft ÷ 12, 1 oz·in = lb·in ÷ 16, a 1 kN·m = 1000 N·m. Przykład: 12 kgf·m na lb·ft to 12 × 9,80665 ÷ 1,3558179483314 = 86,7962 lb·ft.
Przy 15 miejscach po przecinku karta pokaże 1 lb·ft jako 1,355817948331400 N·m. Szesnasta cyfra po przecinku (4) w tym formacie się nie mieści, więc wartość jest zaokrąglona.
Pytania o moment dokręcania i jego jednostki
Ile Nm to 1 kGm?
1 kGm to dokładnie 9,80665 N·m. W przeliczniku ta jednostka nazywa się Kilogramometr i ma symbol kgf·m. Liczba wynika z normalnego przyspieszenia ziemskiego 9,80665 m/s², przyjętego w 1901 roku, a skrót „razy 10” zawyża wynik o 1,97 %.
Ile kilogramów to 1 Nm?
Moment to siła razy ramię, a kilogram mierzy masę, więc wprost tych jednostek nie przeliczysz. Najbliżej jest kilogramometr: 1 N·m = 0,101972 kgf·m = 10,1972 kgf·cm. Taki moment daje ciężarek o masie ok. 102 g zawieszony na końcu ramienia długości 1 m albo ok. 1,02 kg na ramieniu 10 cm.
Ile lb·ft to 100 Nm?
100 N·m to 73,7562 lb·ft. W drugą stronę 100 lb·ft to 135,582 N·m; żeby to sprawdzić, kliknij przycisk ze strzałkami między polami jednostek.
Z jakim momentem dokręca się koła w samochodzie osobowym?
Interia Motoryzacja podaje, że w większości aut osobowych to mniej więcej 100–140 Nm, a większe SUV-y i samochody dostawcze mogą wymagać 160–190 Nm; wartość dla twojego auta znajdziesz w instrukcji obsługi. Na kluczu w ft-lb 110 Nm to 81,1318 lb·ft, a 140 Nm to 103,259 lb·ft. Kluczem dynamometrycznym dokręcasz na końcu: śruby wkręcasz ręcznie, dociągasz zwykłym kluczem, opuszczasz auto z lewarka i dopiero wtedy dokręcasz je po przekątnej. Continental radzi sprawdzić nakrętki po około 50 km na nowych oponach.
Instrukcja podaje moment w kGm, a klucz ma skalę w Nm. Co ustawić?
Wybierz w polu „Z jednostki” Kilogramometr, w polu „Na jednostkę” Niutonometr i wpisz wartość z instrukcji. 8 kGm daje 78,4532 N·m, więc na kluczu z działką 1 Nm ustawiasz 78 Nm. Zaokrąglenie o 0,45 N·m to mniej niż 0,6 % wartości, a klucz o dokładności ±4 % ma przy tym momencie rozrzut około ±3,1 Nm.
Czy ft-lb na kluczu to to samo co lb·ft w przeliczniku?
Tak. Klucz Teng Tools 1292AG-EP opisuje skalę pomocniczą jako ft-lb, a angielska Wikipedia w haśle Pound-foot odnotowuje, że w praktyce moment zapisuje się zarówno lb-ft, jak i ft-lb. W przeliczniku wybierasz Funt-stopa, a wynik ma symbol lb·ft.
Czy zapis lb/ft oznacza to samo co lb·ft?
Chodzi o tę samą funto-stopę zapisaną z błędnym znakiem. Ukośnik oznacza dzielenie, więc lb/ft czytane dosłownie to funt na stopę, a moment jest iloczynem siły i ramienia: funt-siła razy stopa. Jeśli opis narzędzia albo strona podaje lb/ft, wybierz w przeliczniku Funt-stopa.
Do czego służą w przeliczniku kgf·cm, lb·in i oz·in?
Do małych momentów, przy których niutonometry dają ułamki. 1 N·m to 10,1972 kgf·cm, 8,85075 lb·in i 141,612 oz·in, więc 2 N·m na wkrętaku w lb·in to 17,7015 lb·in, a w oz·in 283,224 oz·in. Łatwo pomylić kgf·cm z kgf·m, a różnią się sto razy: 20 kgf·cm to 1,96133 N·m, a 20 kgf·m to 196,133 N·m.
Czy moment obrotowy silnika przeliczę tak samo jak moment dokręcania?
Tak, to ta sama wielkość fizyczna i te same jednostki. Silnik o momencie 350 Nm ma 258,147 lb·ft albo 35,6901 kgf·m. Mocy w KM ani w kW z samego momentu nie policzysz, bo potrzebne są jeszcze obroty, przy których silnik ten moment osiąga.
Ile miejsc po przecinku przepisać na klucz dynamometryczny?
Tyle, ile pozwala podziałka klucza. Teng Tools 1292AG-EP ma działkę 1 Nm na skali głównej i 0,738 ft-lb na pomocniczej przy dokładności ±4 %, więc wynik 122,024 N·m ustawiasz jako 122 Nm: pominięte 0,024 N·m to 0,02 % wartości. Jeśli wynik wypada w połowie między działkami, przy częściach karbonowych wybierz niższą. Selektor „Miejsca po przecinku” z 10 albo 15 miejscami służy do sprawdzania tabel i arkuszy kalkulacyjnych.
Jak przeliczyć w drugą stronę, z lb·ft na Nm?
Kliknij przycisk ze strzałkami między polami „Z jednostki” i „Na jednostkę”. Jednostki zamienią się miejscami, a liczba w polu „Wartość” zostanie, więc wpisane 90 od razu przeliczy się jako 90 lb·ft = 122,024 N·m.
Jak wysłać mechanikowi przeliczony moment albo zapisać go w telefonie?
Obok liczby na karcie „Wynik” jest przycisk kopiowania; kopiuje wartość razem z jednostką, np. 117,68 N·m. Możesz też skopiować adres strony po zmianie ustawień: link otworzy u odbiorcy to samo przeliczenie. Przelicznik działa w przeglądarce telefonu, bez konta i bez opłat.
Źródła i odniesienia
- NIST SP 811, dodatek B.8 — współczynniki jednostek w porządku alfabetycznym (kilogramometr 9,80665 N·m jako wartość dokładna, drukowana pogrubioną czcionką; funt-stopa 1,355818, funt-cal 0,1129848 i uncja-cal 7,061552e-3 N·m to wydrukowane przez NIST zaokrąglenia dokładnych iloczynów)
- Przewodnik NIST po układzie SI, dodatek B — współczynniki przeliczeniowe (strona wejściowa; wyjaśnia, że współczynnik wydrukowany pogrubioną czcionką jest dokładny)
- BIPM — rezolucja 3. CGPM (1901): normalne przyspieszenie ziemskie gₙ = 9,80665 m/s² jako wartość umowna; z tej stałej wynika dokładny współczynnik w niutonometrach każdej grawitacyjnej jednostki momentu (kgf·m, kgf·cm, lb·ft, lb·in, oz·in)
- BIPM — Międzynarodowy Układ Jednostek Miar (broszura SI, 9. wydanie, 2019): niutonometr (1 N·m = 1 kg·m²/s²) to jednostka SI momentu siły; ma ten sam wymiar co dżul, ale momentu nie wyraża się w dżulach
- Wikipedia — Newton-metre (niutonometr): jednostka SI momentu siły, wymiarowo równa dżulowi, lecz zarezerwowana dla momentu, by odróżnić wielkości obrotowe od energii (Wikidata Q215571)
- Wikipedia — Pound-foot (funt-stopa): jednostka momentu równa 1 lbf × 1 ft, około 1,355818 N·m; nazwę przypisuje fizykowi Arthurowi Masonowi Worthingtonowi, który zaproponował ją, by odróżnić moment od stopo-funta (pracy), i odnotowuje, że w praktyce moment zapisuje się zarówno lb-ft, jak i ft-lb (Wikidata Q16859309)
- Wikipedia — Foot-pound (stopo-funt, energia): stopo-funt jako jednostka pracy równa 1,355818 J, odrębna od funta-stopy, który mierzy moment, mimo identycznej arytmetyki — skalar (energia, F · d) wobec wektora (moment, r × F)
- Wikipedia — Torque (moment siły): τ = r × F (iloczyn wektorowy), wymiar ISQ M·L²·T⁻², zalecana jednostka SI niutonometr; omawia zapis jednostek w układzie SI i w układach anglosaskich (Wikidata Q48103)
- Wikipedia — Kilogram-force (kilogram-siła, kilopond): z definicji 1 kgf = 9,80665 N; jednostka nieakceptowana do użytku z SI i w większości zastosowań wyparta przez niuton (Wikidata Q216880)
- Wikipedia — Międzynarodowe porozumienie o jardzie i funcie (1 lipca 1959): funt avoirdupois to dokładnie 0,45359237 kg, stopa międzynarodowa 0,3048 m, a cal międzynarodowy 0,0254 m — stałe, z których wynikają funt-stopa, funt-cal i uncja-cal