Smart Calculators SmartCalculators

Açı Dönüştürücü

SI ve tarihsel düzlem açı birimleri (radyan, miliradyan, derece, grad, tur, yay dakikası, yay saniyesi) arasında dönüşüm yapın; temel, BIPM SI Broşürü'ndeki radyan tanımıdır.

°

Sonuç

0,0174533 rad

1 ° ≈ 0,017453 rad

Tüm birimler

Birim Değer
Radyan (rad) 0,0174533
Miliradyan (mrad) 17,4533
Derece (°) 1
Grad (gon) 1,11111
Tur (tr) 0,00277778
Yay dakikası (arcmin) 60
Yay saniyesi (arcsec) 3.600

Açı dönüştürücü. Dereceyi radyana, grada ve yay dakikasına çevirir.

Açı dönüştürücü, yazdığın açıyı radyan üzerinden hesaplayıp derece, radyan, miliradyan, grad, tur, yay dakikası ya da yay saniyesi olarak verir. Değeri yazıp Kaynak ve Hedef birimlerini seçtiğinde sonuç kartta görünür; bütün birimlerin karşılığı “Tüm birimler” tablosunda listelenir.

Derece, radyan ve grad nedir? Açı birimleri arasındaki bağ

Açı birimleri tam dönüşü farklı sayılarla ölçer: tam tur 360 derece, 400 grad ya da 2π ≈ 6,28319 radyandır. Bu yüzden iki birim arasındaki çevirme tek bir oranla yapılır. Derece ile radyan için oran 180° = π rad eşitliğinden gelir: 1° = π/180 rad ≈ 0,0174533 rad ve 1 rad = 180/π ≈ 57,2958°.
Türk Dil Kurumu'nun Güncel Türkçe Sözlük'ü radyanı “bir dairede yarıçap uzunluğundaki yay parçasını gören merkez açıya eşit açı ölçme birimi”, dereceyi de matematik anlamıyla “bir çemberin üç yüz altmışta birine eşit olan açı birimi” diye tanımlar. Radyan tanımı tek bir açıyı anlatır ama arkasında bir oran durur: herhangi bir merkez açının radyan ölçüsü, gördüğü yayın uzunluğunun yarıçapa bölümüdür. Fikret Cihan ile Hatice Akkoç'un 2022'de Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi'nde yayımlanan çalışması, 2019-2020 öğretim yılında okutulan beş 11. sınıf matematik ders kitabını inceler; kitaplardaki radyan tanımlarının ve şekillerinin yayın yarıçapa eşit olduğu tek duruma, yani 1 radyana odaklandığını, öteki orantı ilişkilerinin yeterince vurgulanmadığını bulur. 2,5 rad gibi bir açıyı yorumlarken oranı düşünmek işini kolaylaştırır: 2,5 rad, gördüğü yayın yarıçapın iki buçuk katı olduğu açıdır.
Bu sayfadaki açı dönüştürücü, her birimin 1 tanesinin kaç radyan ettiğini bilir ve her çevirmeyi radyan üzerinden yapar. Radyan, BIPM'nin SI Broşürü'nde düzlem açı için SI'nin tutarlı türetilmiş birimidir; miliradyan onun binde biridir. Derecenin alt birimleri yay dakikası (1° = 60′) ve yay saniyesidir (1′ = 60″). Grad, simgesiyle gon, dik açıyı 100 parçaya böler. Tur ise tam dönüşün kendisidir: 1 tur = 360° = 2π rad = 400 gon.
Birimlerin karşına çıktığı yerler:
  • Derece ve radyan: lise trigonometrisi; ödev ve sınav sorularında açı bazen derece, bazen π'li radyan olarak verilir.
  • Radyan: analiz ve fizik. x radyan cinsindeyse sin x'in türevi cos x'tir; x derece cinsindeyse türev (π/180) × cos x olur.
  • Grad: ölçme. Wikipedia'nın “Gradian” maddesi bu birimin bugün en çok ölçmede, özellikle Avrupa'da kullanıldığını yazar.
  • Miliradyan: tüfek dürbünlerinin retikülleri ve klik ayarları.
  • Yay dakikası ve yay saniyesi: coğrafi koordinatların derece-dakika-saniye yazımı ve gökbilim.

Açı dönüştürücü nasıl kullanılır: 300° kaç radyan?

Elif 11. sınıfta. Trigonometri ödevindeki soru şöyle: ölçüsü 300° olan açı kaç radyandır, cevabı π cinsinden yaz. Elle çözüm 300 × π/180 = 5π/3; Elif sonucu dönüştürücüyle kontrol ediyor.
1. Birimlere bak. Türkçe sayfa, Kaynak kutusunda Derece ve Hedef kutusunda Radyan seçili açılır; Elif'in bir şey değiştirmesi gerekmez. Açılır listede birimler üç grupta durur: SI (Radyan, Miliradyan), Yaygın (Derece, Grad, Tur) ve Bilimsel (Yay dakikası, Yay saniyesi).
2. Değeri yaz. Değer alanındaki 1'i silip 300 yazar; alanın içinde sayının yanında ° simgesi görünür. Sonuç kartı 5,23599 rad gösterir. Kartın içindeki alt satırda “1 ° ≈ 0,017453 rad” yazar; bu satır tek bir derecenin radyan karşılığını gösterir, Elif'in sonucu kartın büyük sayısıdır.
3. π katsayısını bul. Kart ondalık bir sayı verir, ödev ise π'li kesir istiyor. Elif “Tüm birimler” tablosunu açar ve Tur satırında 0,833333 görür. 1 tur = 2π rad olduğu için radyan cinsinden açı 2 × tur × π'dir: 2 × 0,833333 = 1,666666 ≈ 5/3. Cevap 5π/3; elle bulduğu sonuç doğru.
4. Tablonun geri kalanını oku. Satırlar açılır listedeki sırayla dizilir ve hedef birimin satırı, yani Radyan, vurgulu durur. Grad satırında 333,333, Yay dakikası satırında 18.000 yazar; 300° tam turun 5/6'sı olduğundan Tur değeri 0,833333 çıkar.
5. Ters yönü dene. İki oklu düğmeye basınca Kaynak Radyan, Hedef Derece olur ama Değer alanındaki 300 yerinde kalır; kart artık 300 radyanı çevirir ve 17.188,7 ° gösterir. Elif 300'ü silip 5,23599 yazınca kart yeniden 300 ° gösterir.
Elif kâğıda 5π/3 yazar. 5,23599 rad ise soru ondalık sonuç isterse ya da hesap makinesiyle sin ve cos değerlerini kontrol ederken işe yarar.

Sık kullanılan açıların derece, radyan, grad ve tur karşılıkları

DereceRadyan (π ile)Radyan (ondalık)Grad (gon)Tur
1°π/180≈ 0,0174533≈ 1,11111≈ 0,00277778
30°π/6≈ 0,523599≈ 33,3333≈ 0,0833333
45°π/4≈ 0,785398500,125
60°π/3≈ 1,0472≈ 66,6667≈ 0,166667
90°π/2≈ 1,57081000,25
120°2π/3≈ 2,0944≈ 133,333≈ 0,333333
180°π≈ 3,141592000,5
270°3π/2≈ 4,712393000,75
360°2π≈ 6,283194001

Açı çevirme formülü: dereceden radyana ve öteki birimlere

θhedef=θkaynak×kkaynakkhedef\theta_{\text{hedef}} = \theta_{\text{kaynak}} \times \frac{k_{\text{kaynak}}}{k_{\text{hedef}}}
  • θkaynak\theta_{\text{kaynak}} = Kaynak kutusunda seçtiğin birimdeki açı, yani Değer alanına yazdığın sayı
  • θhedef\theta_{\text{hedef}} = Hedef birimdeki açı, yani sonuç kartındaki sayı
  • kkaynakk_{\text{kaynak}} = Kaynak birimin 1 tanesinin radyan karşılığı
  • khedefk_{\text{hedef}} = Hedef birimin 1 tanesinin radyan karşılığı
Her birimin 1 tanesinin radyan karşılığı tanımdan gelir:
  • Radyan: 1
  • Miliradyan: 1/1000 = 0,001
  • Derece: π/180 ≈ 0,0174533
  • Grad: π/200 ≈ 0,015708
  • Tur: 2π ≈ 6,28319
  • Yay dakikası: π/10.800 ≈ 0,000290888
  • Yay saniyesi: π/648.000 ≈ 0,00000484814
Kaynak birimdeki değeri kendi katsayısıyla çarpınca açı radyana döner, hedef birimin katsayısına bölünce de hedefe geçer. 300° için 300 × π/180 = 5π/3 rad ≈ 5,23599 rad bulunur; Grad'a geçmek için bunu π/200'e bölersin: (5π/3) ÷ (π/200) = 1000/3 ≈ 333,333 gon.
Derece, grad ve radyan arasındaki çevirme tek bir orantıyla da yazılabilir. Derece D, grad G, radyan R ile gösterilirse D180=G200=Rπ\frac{D}{180} = \frac{G}{200} = \frac{R}{\pi} olur. 45° için D/180 = 1/4; buradan G = 200/4 = 50 gon ve R = π/4 rad çıkar.
Kartın içindeki alt satır, kaynak katsayısının hedef katsayısına oranını, yani 1 kaynak biriminin hedefteki karşılığını gösterir ve en fazla 6 ondalık kullanır. Satırda iki işaretten biri durur: = ya da ≈. Dönüştürücünün yaklaşık diye kaydettiği beş birim var: derece, grad, tur, yay dakikası ve yay saniyesi. Bunlardan biri işin içindeyse satırda ≈, radyan ile miliradyan arasındaki çevirmede = görünür; bir birimi kendisine çevirirsen de ≈ çıkar.

Gerçek durumlardan açı çevirme örnekleri

Total station'dan 123,4567 gon: dereceye ve derece-dakika-saniyeye

Bir harita teknikeri yatay açıyı gon'a ayarlı bir total station ile ölçüyor; SingularXYZ'nin TS1000 modeli birim menüsünde DEG, GON ve MIL arasında geçiş yapar. Okuma 123,4567 gon, rapor ise derece-dakika-saniye istiyor.
1. Kaynak Grad, Hedef Derece, Değer 123,4567. Otomatik ayarda kart 111,111 ° gösterir; alt satırda “1 gon ≈ 0,9 °” yazar.
2. Okumada yedi anlamlı basamak var, Otomatik ise altı gösterir. Kartın altındaki “Ondalık basamak” menüsünden 6'yı seçince kart 111,111030 ° olur; sondaki 0 yalnızca dolgudur. “Tüm birimler” tablosu da altı ondalığa geçer.
3. Menüyü yeniden Otomatik'e al. Ondalık kısım 0,11103°: Kaynak Derece, Hedef Yay dakikası, Değer 0,11103 → kart 6,6618 arcmin.
4. Dakikanın ondalık kısmı için Kaynak Yay dakikası, Hedef Yay saniyesi, Değer 0,6618 → kart 39,708 arcsec.
Sonuç: 123,4567 gon = 111° 06′ 39,708″. Elle sağlama: 123,4567 × 0,9 = 111,11103.

Dürbünde klik hesabı: 300 metrede 12 cm sapma kaç mrad, kaç MOA?

Atış poligonunda 300 metredeki hedefte vuruşlar 12 cm sağda toplanıyor. Wikipedia'nın “Milliradian” maddesine göre 1 mrad, 1000 metrede yaklaşık 1 metreyi görür. Küçük açılarda sapmayı mesafeye bölmek doğrudan radyan verir: 0,12 m ÷ 300 m = 0,0004 rad = 0,4 mrad.
  • 0,1 mrad klikli dürbün: 0,4 ÷ 0,1 = 4 klik sola. Bir klik 100 metrede 100 × 0,0001 = 0,01 m, yani 1 cm kaydırır.
  • 1/4 MOA klikli dürbün: MOA, yay dakikasının İngilizce kısaltmasıdır. Kaynak Miliradyan, Hedef Yay dakikası, Değer 0,4 → kart 1,3751 arcmin. 1,3751 ÷ 0,25 ≈ 5,5, yani 5 ya da 6 klik.
Değer'e 1 yazarsan kart 3,43775 arcmin, alt satır “1 mrad ≈ 3,437747 arcmin” gösterir: bir miliradyan üç buçuk yay dakikasına yakındır. 1 MOA ise 100 metrede 100 × π/10.800 ≈ 0,0291 m, yani yaklaşık 2,91 cm eder.

GPS'teki 39° 55′ 30″ enlemini ondalık dereceye ve radyana çevirmek

Bir koordinat 39° 55′ 30″ biçiminde yazılmış; elektronik tablodaki uzaklık formülü ise ondalık derece ve radyan istiyor.
1. Dakikayla saniyeyi tek birimde topla: 55 × 60 + 30 = 3330 yay saniyesi.
2. Kaynak Yay saniyesi, Hedef Derece, Değer 3330 → kart 0,925 °. Alt satırda “1 arcsec ≈ 0,000278 °” yazar. Enlem 39 + 0,925 = 39,925° olur.
3. Kaynak Derece, Hedef Radyan, Değer 39,925 → kart 0,696823 rad.
Boylam için de aynı yolu izlersin. Güney enlemleri ve batı boylamları eksi işaretle yazılır.

Yay uzunluğu: 12 cm yarıçaplı pizzadan 45° dilim

Yarıçapı 12 cm olan bir pizzadan 45°'lik dilim kesiliyor ve kenardaki hamurun uzunluğu soruluyor. Yay uzunluğu formülü s = r × θ, θ radyan olduğunda çalışır.
1. Kaynak Derece, Hedef Radyan, Değer 45 → kart 0,785398 rad; tam değeri π/4.
2. s = 12 × 0,785398 ≈ 9,42 cm. Tam sonuç 12 × π/4 = 3π ≈ 9,42478 cm.
3. Dilimin alanı A = ½ × r² × θ = ½ × 144 × π/4 = 18π ≈ 56,55 cm².
Dereceyi doğrudan formüle koyan biri 12 × 45 = 540 cm bulur; bu, pizzanın bütün çevresinden (2π × 12 ≈ 75,4 cm) bile büyüktür.

Açı çevirirken yapılan hatalar

  • Binlik ayırıcı olarak nokta yazmak — Değer alanında yazdığın nokta ondalık ayırıcı sayılır, virgül de ondalık noktaya çevrilir. “3.600” yazarsan dönüştürücü 3,6 okur; 3600 yay saniyesi için noktasız 3600 yaz. Türkçe biçimde binlik noktasıyla kopyaladığın bir sayıyı yapıştırırsan doğru okunur.
  • Ondalık dereceyi dakika gibi okumak — 30,5° otuz derece otuz dakikaya (30° 30′) eşittir, çünkü ondalık kısmı 60 ile çarparak dakikayı bulursun: 0,5 × 60 = 30′. 30° 50′ ise 30 + 50/60 ≈ 30,8333°'dir.
  • π yerine 3,14 alıp sonucu kesin saymak — 180/3,14 ≈ 57,32 eder, doğru değer ise 180/π ≈ 57,2958°; fark yaklaşık on binde 5'tir. Ödevde π'yi sembol olarak bırak, sayısal sonuç gerekiyorsa dönüştürücünün değerini kullan.
  • Ondalık basamağı artırınca ölçümün de hassaslaştığını sanmak — “Ondalık basamak” menüsündeki sayı, sonucun kaç ondalıkla yazılacağını belirler ve eksik haneleri sıfırla doldurur: 2 seçersen 90° → gon sonucu 100,00 gon olur. Açıyı 4 ondalıkla ölçtüysen sonucu da o kadar basamakla kullan; 15 ondalık ölçümüne bilgi eklemez.

Radyan, derece ve grad hakkında sık sorulan sorular

1 radyan kaç derece?

1 radyan 180/π derecedir, yaklaşık 57,2958°; derece-dakika-saniye olarak 57° 17′ 44,8″. Dönüştürücüde Kaynak kutusunda Radyan'ı, Hedef kutusunda Derece'yi seçip 1 yazınca kart 57,2958 ° gösterir ve alt satırda “1 rad ≈ 57,29578 °” yazar.

Pi radyan kaç derece?

Tam 180°. π radyan yarım tur, 2π radyan tam turdur (360°). Değer alanına π sembolü yazılamaz; Kaynak'ı Tur, Hedef'i Derece yapıp 0,5 yazarsan kart 180 ° gösterir.

Dereceyi radyana çevirme formülü nedir?

Dereceyi π/180 ile çarparsın: radyan = derece × π/180. Örneğin 135° × π/180 = 135π/180 = 3π/4 ≈ 2,35619 rad. Ters yönde radyanı 180/π ile çarparsın: π/6 × 180/π = 30°. Cevabın π'li kalması için kesri sadeleştirmen yeter; 135/180 = 3/4.

Radyan ile derece arasındaki fark nedir?

İkisi de aynı açıyı ölçer; tam tur 360° ya da 2π ≈ 6,28319 rad'dır. Derece tam turun 360'ta biridir, radyan ise yay uzunluğunun yarıçapa oranıdır. Oran olduğu için radyan, s = r × θ gibi formüllere çarpan eklemeden girer: yarıçapı 2 m olan çemberde 1,5 rad'lık merkez açının gördüğü yay 2 × 1,5 = 3 m'dir.

1 grad kaç derece? Hesap makinesindeki gradyan aynı birim mi?

1 grad (gon) = 0,9°; tam tur 400 grad ve 360° olduğu için dik açı 100 grad eder. Dönüştürücüye 90° yazıp Hedef'i Grad yaparsan kart 100 gon gösterir. Gradyan da aynı birimdir: Casio'nun Türkçe fx-570ES PLUS kılavuzu bu birime “gradyan” der, simgesi g'dir ve örneğinde 50 gradyan = 45° verir.

Hesap makinem sin 30 için neden −0,988 gösteriyor?

Makine radyan modunda olduğu için 30'u 30 radyan sayıyor: sin(30 rad) ≈ −0,988. Grad modunda aynı tuşlar sin(30 gon) = sin 27° ≈ 0,454 verir. Ayarlardan açı birimini dereceye al; sin 30° = 0,5 çıkmalı. Makineyi radyan modunda bırakıp açıyı önce çevirmek de olur: 30° ≈ 0,523599 rad ve sin(0,523599) ≈ 0,5. Casio fx-570ES PLUS'ta DRG▶ menüsü tek bir değerin birimini belirtir; Türkçe kılavuzdaki örnekte derece modunda π/2 r girişi 90 verir.

Milyem ile miliradyan aynı şey mi?

Hayır. TDK'nin Güncel Türkçe Sözlük'ü milyemi “bir dairenin 6400 eşit parçaya bölünmüş yaylarından her biri” diye tanımlar; Wikipedia'nın “Milliradian” maddesine göre NATO topçusunun mil'i de tam turun 1/6400'üdür. Miliradyan radyanın binde biridir ve bir turda 2000π ≈ 6.283,19 mrad vardır, dolayısıyla 1 milyem ≈ 0,982 mrad. Aynı maddeye göre “mil” kısaltması miliradyan için de kullanılır ve birçok tüfek dürbününün retikülü mrad ile işaretlidir. Dönüştürücüde Miliradyan var, milyem yok; milyemi dereceye çevirmek için 360/6400 = 0,05625 ile çarparsın.

Derece, dakika ve saniyeyi ondalık dereceye nasıl çeviririm?

Dakikayı 60'a, saniyeyi 3600'e bölüp dereceye eklersin: 41° 15′ 36″ = 41 + 0,25 + 0,01 = 41,26°. Dönüştürücü derece-dakika-saniyeyi tek kutuda almaz; dakikalı kısmı Yay dakikası'ndan, saniyeli kısmı Yay saniyesi'nden Derece'ye ayrı ayrı çevirip toplarsın.

Yüzde eğim ile derece aynı şey mi, %100 eğim kaç derece?

Hayır. Eğim yüzdesi açının tanjantının 100 katıdır: %100 eğim 45°'dir, çünkü tan 45° = 1. %10 eğim yaklaşık 5,71°'dir. Yüzde eğim bir oran olduğu için açı dönüştürücünün birimleri arasında yer almaz.

Excel'de dereceyi radyana nasıl çeviririm?

Türkçe Excel'de RADYAN işlevini kullanırsın; Microsoft Destek sayfasındaki örnekte =RADYAN(270) sonucu 4,712389; bu, 3π/2'nin altı ondalığa yuvarlanmış değeridir. Dönüştürücü aynı açı için Otomatik ayarda 4,71239 rad gösterir, “Ondalık basamak”ı 6 yaparsan 4,712389 rad. Aynı sayfanın ilgili işlevler listesinde radyanı dereceye çeviren DERECE işlevi de yer alır.

Negatif açı girebilir miyim, dönüştürücü esas ölçüyü de bulur mu?

Değer alanı eksi işaretli sayıları kabul eder: Kaynak Derece, Hedef Radyan iken -45 yazarsan sonuç −π/4, yani yaklaşık −0,785398 rad olur. Esas ölçüyü ise hesaplamaz; açıyı 0° ile 360° arasına indirmek sana kalır. Bunun için 360°'nin (radyanda 2π'nin) katlarını ekler ya da çıkarırsın: −45° + 360° = 315°, 1000° − 720° = 280°.

Dönüştürücünün sonucunu kaç basamakla yazmalıyım?

Otomatik ayarda kart yaklaşık 6 anlamlı basamak gösterir; 0,001'den küçük ya da bir trilyondan büyük sonuçlar E gösterimiyle yazılır, örneğin 1 yay saniyesi 2,77778E-4 ° çıkar. “Ondalık basamak” menüsünde Otomatik, 0, 2, 4, 6, 10 ve 15 seçenekleri var; seçtiğin sayı ondalık hane sayısıdır. Lise sorusunda π'li cevap ya da 3-4 anlamlı basamak yeter. Sonucu başka bir hesapta kullanacaksan ara adımlarda menüyü 10'a çek ve yuvarlamayı en sona bırak.

Açı dönüştürücü ücretli mi, telefonda nasıl kullanılır?

Ücretsizdir; üyelik ya da uygulama indirme gerekmez, tarayıcıda çalışır. Değer alanı eksi işaretini de kabul ettiği için telefonda harf klavyesiyle açılır. Ondalık ayırıcı olarak virgül ya da nokta yazabilirsin; virgül otomatik olarak ondalık noktaya dönüşür.

Kaynaklar ve referanslar

  1. BIPM SI Broşürü (9. baskı, §2.3.4) — radyanı düzlem açı için SI'nin tutarlı türetilmiş birimi olarak tanımlar (1 tur = 2π rad; 1° = π/180 rad)
  2. ISO 80000-3:2019 — Büyüklükler ve birimler, Bölüm 3: Uzay ve zaman (radyan, derece, grad, yay dakikası ve yay saniyesi düzlem açı birimlerini düzenler ve grad için «gon» simgesini belirler)
  3. NIST SI Kılavuzu, Ek B — Dönüşüm katsayıları (mühendislik tabloları için varsayılan 6 anlamlı basamağa yuvarlama; düzlem açı katsayıları diğer büyüklüklerle birlikte listelenir)
  4. Wikipedia — Radyan (tanım, tarihçe, dereceye, grada, tura, yay dakikasına ve yay saniyesine tam dönüşümler; açının radyan cinsinden olmasını gerektiren analiz özdeşlikleri)
  5. Wikipedia — Derece (açı): Babil'in altmışlık sistemine dayanan kökeni, tam tanımı π/180 rad, SI'nin kabul ettiği SI dışı birim olması ve yay dakikası ile yay saniyesine altmışlık bölünmesi
  6. Wikipedia — Grad (1793 Fransız metrik sisteminden gelen köken, 400 gon = 1 tur = 360°, bugün Avrupa'da kadastro ölçmelerinde kullanımı; ISO 80000-3'e göre «gon» simgesi)
  7. Wikipedia — Miliradyan (gerçek mrad = 10⁻³ rad ≈ 3,4377 yay dakikası; NATO mil'i tur başına 6.400, Varşova Paktı 6.000, İsveç streck'i 6.300; tüfek dürbünlerinin klik ayarı gelenekleri)
  8. Wikipedia — Yay dakikası ve yay saniyesi (altmışlık alt bölümler; Hubble ve JWST dahil gökbilimdeki çözünürlük ölçekleri; parsek'in açısal temeli olarak yay saniyesi)

Smart Calculators Ekibi tarafindan dogrulandi