Công cụ đổi đơn vị góc
Đổi giữa các đơn vị góc phẳng SI và truyền thống (radian, miliradian, độ, gradian, vòng, phút cung, giây cung), lấy định nghĩa radian trong SI Brochure của BIPM làm gốc.
°
0,0174533 rad
1 ° ≈ 0,017453 rad
Tất cả đơn vị
| Đơn vị | Giá trị |
|---|---|
| Radian (rad) | 0,0174533 |
| Miliradian (mrad) | 17,4533 |
| Độ (°) | 1 |
| Gradian (gon) | 1,11111 |
| Vòng (tr) | 0,00277778 |
| Phút cung (arcmin) | 60 |
| Giây cung (arcsec) | 3.600 |
Công cụ đổi đơn vị góc. Độ sang radian, grad, vòng, phút và giây cung.
Công cụ này đổi một số đo góc giữa bảy đơn vị (radian, miliradian, độ, gradian, vòng, phút cung, giây cung) theo hệ thức π rad = 180°. Bạn gõ giá trị, chọn đơn vị gốc và đơn vị đích, rồi đọc con số trong thẻ "Kết quả"; bảng "Tất cả đơn vị" bên dưới cho cùng góc đó theo cả bảy đơn vị.
Đổi đơn vị góc: radian, độ và các đơn vị còn lại liên hệ thế nào
Đổi đơn vị góc là viết cùng một góc bằng một đơn vị khác, dựa trên một mốc chung: một vòng tròn bằng 2π rad, bằng 360° và bằng 400 gon. Từ mốc này suy ra 1° = π/180 rad và 1 rad = (180/π)° ≈ 57,2958°, đúng hai hệ thức mà SGK Toán 11 tập 1 (Kết nối tri thức, Bài 1) nêu ở mục "Đơn vị rađian". Sách dùng cả hai cách viết rađian và radian; máy tính Casio và công cụ này viết Radian, và đó là cùng một đơn vị.
Theo SI Brochure của BIPM, radian là đơn vị đo góc phẳng của hệ SI. Góc ở tâm chắn một cung có độ dài đúng bằng bán kính thì có số đo 1 rad, nên cả vòng tròn, với chu vi 2πR, ứng với 2π rad. Độ không thuộc SI nhưng được chấp nhận dùng kèm SI, và được chia nhỏ theo hệ lục thập phân: sách giáo khoa viết 1° = 60' và 1' = 60".
Bảy đơn vị trong ô "Từ" và ô "Sang" được xếp theo ba nhóm, đúng thứ tự xuất hiện trong danh sách:
- SI: Radian (rad) và Miliradian (mrad), với 1 mrad = 0,001 rad.
- Thông dụng: Độ (°), Gradian (gon) và Vòng (tr). Gradian chia vòng tròn thành 400 phần, nên góc vuông là 100 gon; trên máy Casio, đơn vị này mang tên Grad.
- Khoa học: Phút cung (arcmin) và Giây cung (arcsec), hai phần chia lục thập phân của độ.
Ở trạng thái mặc định, khi giá trị là 1 và đơn vị gốc là Độ, bảng "Tất cả đơn vị" cho các dòng Radian (rad) 0,0174533, Miliradian (mrad) 17,4533, Gradian (gon) 1,11111, Vòng (tr) 0,00277778, Phút cung (arcmin) 60 và Giây cung (arcsec) 3.600.
Công cụ tính bằng cách quy mọi đơn vị về radian. Mỗi đơn vị có một hệ số: độ là π/180, gon là π/200, vòng là 2π, phút cung là π/10.800, giây cung là π/648.000 và miliradian là 0,001. Kết quả bằng giá trị bạn nhập nhân với hệ số của đơn vị gốc rồi chia cho hệ số của đơn vị đích.
Bảng góc đặc biệt theo độ, radian và gon
| Độ | Radian (dạng π) | Radian (thập phân, làm tròn) | Gon (grad) |
|---|---|---|---|
| 0° | 0 | 0 | 0 |
| 30° | π/6 | 0,523599 | 33,3333 |
| 45° | π/4 | 0,785398 | 50 |
| 60° | π/3 | 1,0472 | 66,6667 |
| 90° | π/2 | 1,5708 | 100 |
| 120° | 2π/3 | 2,0944 | 133,333 |
| 135° | 3π/4 | 2,35619 | 150 |
| 150° | 5π/6 | 2,61799 | 166,667 |
| 180° | π | 3,14159 | 200 |
| 270° | 3π/2 | 4,71239 | 300 |
| 360° | 2π | 6,28319 | 400 |
Cách dùng: Lan, học sinh lớp 11, kiểm tra 1 rad bằng bao nhiêu độ
Lan đang làm bài về góc lượng giác trong Toán 11 và cần giá trị của 1 rad theo độ trước khi tính độ dài cung. Lan kiểm tra trên công cụ theo bốn bước:
1. Mở trang. Biểu mẫu đã ở trạng thái mặc định: ô "Từ" là Độ, ô "Giá trị" là 1, ô "Sang" là Radian. Thẻ "Kết quả" hiện 0,0174533 rad, dòng nhỏ bên dưới ghi 1 ° ≈ 0,017453 rad, tức giá trị thập phân của π/180.
2. Bấm nút có biểu tượng hai mũi tên lên xuống, nằm giữa hàng "Từ" và ô "Sang" (tên của nút là "Đổi chiều đơn vị"). Hai đơn vị đổi chỗ cho nhau, giá trị vẫn là 1, và thẻ chuyển thành 57,2958 °, với dòng nhỏ 1 rad ≈ 57,29578 °.
3. Đề bài yêu cầu làm tròn đến hai chữ số thập phân, nên Lan chọn 2 trong ô "Số chữ số thập phân" ngay dưới thẻ kết quả: thẻ hiện 57,30 °, có thêm số 0 ở cuối cho đủ hai chữ số. Chọn 4 thì thẻ hiện 57,2958 °.
4. Lan mở mục "Tất cả đơn vị" để xem góc 1 rad theo cả bảy đơn vị, trong bảng hai cột "Đơn vị" và "Giá trị"; dòng Độ được làm nổi bật vì đó là đơn vị đích.
Có 1 rad ≈ 57,2958°, Lan quay lại bài: trên đường tròn bán kính R = 5 cm, góc ở tâm 2 rad chắn cung dài l = Rα = 5 × 2 = 10 cm, và góc đó bằng khoảng 114,59°. Công thức l = Rα lấy α theo radian, nên khi đề cho góc theo độ, Lan đổi sang radian trước rồi mới nhân.
Ví dụ đổi góc từ sách giáo khoa, máy Casio và Excel
Đổi 179°23'30" sang radian (Luyện tập 6, Toán 11 Kết nối tri thức)
Bài Luyện tập 6 trang 13, Toán 11 tập 1 (Kết nối tri thức) yêu cầu dùng máy tính cầm tay để đổi 179°23'30" sang rađian; lời giải trên VietJack, bấm bằng fx-570VN PLUS, cho kết quả ≈ 3,130975234 rad. Công cụ chỉ có một ô số, nên cách tránh làm tròn là quy cả góc về giây cung, vì phép quy này cho ra số nguyên:
179 × 3.600 + 23 × 60 + 30 = 644.400 + 1.380 + 30 = 645.810 giây cung.
Chọn "Từ" là Giây cung, nhập 645810, chọn "Sang" là Radian: thẻ hiện 3,13098 rad. Chọn 6 trong ô "Số chữ số thập phân" thì thẻ hiện 3,130975 rad, khớp với lời giải trên VietJack đến chữ số thứ sáu sau dấu phẩy.
Máy Casio đang để chế độ Grad: 90° bằng bao nhiêu grad
Sổ hướng dẫn tiếng Việt của Casio cho fx-580VN X ký hiệu ba đơn vị góc là ° (Độ), r (Radian) và g (Grad), và lấy ví dụ 50 grad = 45°. Trên công cụ, chọn Độ → Gradian rồi nhập 90: thẻ hiện 100 gon, dòng nhỏ ghi 1 ° ≈ 1,111111 gon. Nếu máy đang để chế độ Grad mà bạn bấm sin 90 với ý là 90°, máy hiểu đó là 90 grad, tức 81°, và trả về khoảng 0,987688 thay vì 1.
Đối chiếu hàm RADIANS của Excel với 270°
Trang hỗ trợ tiếng Việt của Microsoft lấy ví dụ =RADIANS(270) cho 4,712389, tức 3π/2 rad. Trên công cụ, chọn Độ → Radian và nhập 270: ở chế độ "Tự động", thẻ hiện 4,71239 rad; chọn 6 chữ số thập phân thì thẻ hiện 4,712389 rad, trùng với Excel. Muốn đi chiều ngược lại trong bảng tính, dùng hàm DEGREES; trên công cụ, bấm nút hai mũi tên giữa hàng "Từ" và ô "Sang" rồi nhập số radian.
1 giây cung bằng bao nhiêu độ
Chọn Giây cung → Độ và giữ giá trị 1: thẻ hiện 2,77778E-4 °, tức 0,000277778°, còn dòng nhỏ ghi 1 arcsec ≈ 0,000278 °. Theo định nghĩa, 1" = 1/3.600 độ, nên con số trên là 1 chia 3.600. Giây cung là đơn vị cho các góc rất nhỏ, như độ phân giải của kính thiên văn, và một radian chứa khoảng 206.265 giây cung.
1 mrad ở khoảng cách 1.000 m chắn cung dài bao nhiêu
Chọn Miliradian → Độ với giá trị 1: thẻ hiện 0,0572958 °. Vì 1 mrad = 0,001 rad, công thức l = Rα cho biết ở khoảng cách R = 1.000 m, góc 1 mrad chắn một cung dài 1.000 × 0,001 = 1 m. Ống ngắm và ống nhòm có vạch chia mrad dựa vào quan hệ này: một vật cao 2 m chiếm 4 mrad trong ống ngắm thì ở cách khoảng 2 ÷ 0,004 = 500 m.
Công thức đổi độ, radian, gon và độ-phút-giây
- = Số đo góc tính bằng độ
- = Số đo của cùng góc đó tính bằng radian
- = Số pi, khoảng 3,14159265
Cả hai công thức suy ra từ hệ thức π rad = 180°. Các đơn vị còn lại cùng quy về một vòng tròn:
Từ đó 1 gon = 0,9° = π/200 rad, và đổi độ sang gon thì nhân với 10/9: 90° × 10/9 = 100 gon. Với phút và giây cung, 1° = 60' = 3.600", nên một góc viết dạng độ-phút-giây đổi ra độ thập phân theo công thức:
Ví dụ, 25°30' = 25 + 30/60 = 25,5°, rồi 25,5 × π/180 = 17π/120 rad, đúng như ví dụ trong bài đổi đơn vị giữa độ và radian của VietJack. Với miliradian, 1 mrad = 0,001 rad, nên đổi sang radian là dời dấu phẩy ba chữ số.
Với 1 rad sang độ, công cụ lấy 1 nhân hệ số của Radian (bằng 1) rồi chia cho hệ số của Độ (π/180), được 180/π ≈ 57,2958.
Lỗi hay gặp khi đổi đơn vị góc
- Để máy Casio sai chế độ góc — Trên fx-580VN X, chữ D ở góc trên màn hình nghĩa là máy đang tính theo độ; hãy nhìn chữ này trước khi bấm hàm lượng giác. Nếu máy đang để radian mà bạn bấm cos 60, máy hiểu đó là 60 rad và trả về khoảng -0,952413 thay vì 0,5.
- Viết 25°30' thành 25,30° — 30 phút là nửa độ, nên 25°30' = 25,5°. Đổi độ-phút-giây sang độ thập phân phải chia số phút cho 60 và số giây cho 3.600; nếu không muốn tính tay, quy cả góc về giây cung rồi chọn Giây cung trong ô "Từ".
- Đưa số đo độ thẳng vào hàm SIN của Excel — Trang hỗ trợ của Microsoft ghi rằng đối số của SIN tính bằng radian, nên =SIN(30) trả về sin của 30 rad, khoảng -0,988032. Muốn sin 30° phải viết =SIN(RADIANS(30)) hoặc =SIN(30*PI()/180), kết quả 0,5.
- Nhầm đổi độ-phút-giây với chuyển hệ tọa độ — Đổi 21°01'30" thành 21,025° chỉ thay cách viết của cùng một vĩ độ. Đưa tọa độ GPS (WGS84) sang hệ VN-2000 dùng ở Việt Nam (EPSG:4756) là phép biến đổi hệ quy chiếu, phải làm bằng phần mềm trắc địa; công cụ đổi đơn vị góc không làm bước đó.
- Coi miliradian là mil quân sự — Một vòng có khoảng 6.283,19 mrad, còn mil theo chuẩn NATO chia vòng tròn thành 6.400 phần. Số đọc trên thiết bị chia theo mil 6.400 cần quy đổi riêng, không nhập thẳng vào ô Miliradian.
- Tính diện tích hình quạt với góc theo độ — Công thức S = R²α/2 lấy α theo radian. Với R = 4 cm và góc 90°, phải đổi 90° thành π/2, khoảng 1,5708 rad, rồi mới tính S = 16 × 1,5708 ÷ 2 ≈ 12,57 cm²; thay 90 vào chỗ α sẽ ra 720 cm².
Câu hỏi thường gặp về đổi độ, radian và các đơn vị góc
1 rad bằng bao nhiêu độ?
1 rad = (180/π)° ≈ 57,2958°, viết theo độ-phút-giây là khoảng 57°17'45". Trên công cụ, chọn Radian → Độ với giá trị 1, thẻ kết quả hiện 57,2958 °.
1 độ bằng bao nhiêu radian?
1° = π/180 rad ≈ 0,0174533 rad. Đây cũng là trạng thái mặc định của công cụ, nên vừa mở trang là thẻ kết quả đã hiện con số này.
Cách đổi độ sang radian trên máy tính Casio fx-580VN X?
Để cả bài tính theo radian, bấm SHIFT + MENU, chọn 2 (Angle Unit) rồi 2 (Radian); chọn 1 (Degree) để quay lại độ, khi đó góc trên màn hình hiện chữ D. Để đổi một số đo riêng lẻ, nhập số, bấm OPTN, chọn 2 (Angle Unit) rồi chọn đơn vị của số vừa nhập; máy đổi nó sang đơn vị đang cài. Sổ hướng dẫn của Casio lấy ví dụ π/2 radian thành 90° khi máy để độ.
Đổi độ sang radian trong Excel dùng hàm nào?
Dùng =RADIANS(số_độ), còn chiều ngược lại dùng =DEGREES(số_radian). Ví dụ, =RADIANS(45) trả về 0,785398…, tức π/4. Cách khác là nhân số độ với PI()/180.
Đổi độ phút giây sang radian như thế nào?
Đổi phút và giây ra độ trước theo công thức a°b'c" = a + b/60 + c/3.600 độ, rồi nhân với π/180. Ví dụ 45°50'12" ≈ 45,836667°, nhân π/180 được khoảng 0,800001 rad. Trên công cụ, cách không phải làm tròn là quy cả góc về giây cung: 45 × 3.600 + 50 × 60 + 12 = 165.012, chọn Giây cung → Radian, nhập 165012 và thẻ hiện 0,800001 rad.
Grad trên máy tính Casio là gì, khác độ thế nào?
Grad, còn gọi là gradian hoặc gon, chia một vòng thành 400 phần, nên góc vuông là 100 grad và 1 grad = 0,9°. Trên công cụ, đơn vị này nằm trong nhóm Thông dụng với tên Gradian (gon). Nếu bài không dùng grad, đừng để máy ở chế độ này, vì mọi số đo bạn nhập sẽ bị hiểu theo grad.
Làm sao có kết quả dạng π/6 thay vì số thập phân?
Công cụ trả kết quả dạng thập phân. Để đưa về dạng π, chia số radian cho π: 0,523599 ÷ 3,14159 ≈ 0,166667, gần bằng 1/6, nên góc đó là π/6. Bảng góc đặc biệt trên trang này ghi sẵn cả hai dạng cho 0°, 30°, 45°, 60°, 90°, 120°, 135°, 150°, 180°, 270° và 360°.
Kết quả có chữ E, như 4,84814E-6, nghĩa là gì?
Đó là cách viết khoa học: E-6 nghĩa là nhân với 10 mũ âm 6, nên 4,84814E-6 rad = 0,00000484814 rad, giá trị của 1 giây cung theo radian. Ở chế độ "Tự động", công cụ dùng cách viết này khi kết quả nhỏ hơn 0,001 hoặc từ 1.000 tỷ trở lên. Muốn đọc số thường, chọn 10 hoặc 15 trong ô "Số chữ số thập phân"; với 10, thẻ hiện 0,0000048481 rad.
Dấu = và dấu ≈ ở dòng nhỏ trong thẻ kết quả khác nhau ở đâu?
Dấu nào xuất hiện tùy vào đơn vị bạn chọn. Công cụ đánh dấu năm đơn vị là xấp xỉ: Độ, Gradian, Vòng, Phút cung và Giây cung. Cặp nào có một trong năm đơn vị này, hoặc đổi một đơn vị sang chính nó, thì dòng nhỏ dùng ≈, nên đổi 1 vòng sang độ vẫn hiện 1 tr ≈ 360 ° dù 1 vòng = 360° đúng theo định nghĩa. Chỉ khi đổi giữa Radian và Miliradian mới thấy dấu =.
Công cụ đổi đơn vị góc này có miễn phí không?
Có. Công cụ miễn phí, không cần đăng ký và chạy trong trình duyệt trên cả điện thoại lẫn máy tính.
Kết quả của công cụ chính xác đến mấy chữ số?
Ở chế độ "Tự động", thẻ kết quả hiện khoảng 6 chữ số có nghĩa, ví dụ 0,0174533 rad cho 1°. Ô "Số chữ số thập phân" dưới thẻ cho chọn 0, 2, 4, 6, 10 hoặc 15 chữ số sau dấu phẩy, và công cụ thêm số 0 cho đủ: đổi 90° sang gon với 4 chữ số thì thẻ hiện 100,0000 gon. Dòng nhỏ trong thẻ, ngay dưới con số kết quả, luôn giữ tối đa 6 chữ số thập phân, bất kể bạn chọn bao nhiêu.
Có đổi được góc âm hoặc góc lớn hơn 360° không?
Được. Ô "Giá trị" nhận số âm: nhập -350 với Độ → Radian, thẻ hiện -6,10865 rad, khớp với −35π/18 trong ví dụ của VietJack. Góc lớn hơn một vòng được giữ nguyên, ví dụ 900° ra 15,708 rad, tức 5π; công cụ không tự đưa góc về khoảng từ 0° đến 360°.
Khi nào phải dùng radian thay vì độ?
Dùng radian khi làm giải tích và khi công thức nối góc với độ dài: độ dài cung, diện tích hình quạt và đạo hàm (sin x)' = cos x đều cần góc theo radian, và các hàm SIN, COS của Excel cũng nhận radian. Độ tiện hơn khi vẽ hình hay đo bằng thước đo góc, vì các góc quen thuộc là số tròn như 45° hay 90°.
Nguồn tham khảo
- SI Brochure của BIPM (ấn bản 9, §2.3.4) — định nghĩa radian là đơn vị dẫn xuất nhất quán của SI cho góc phẳng (1 vòng = 2π rad; 1° = π/180 rad)
- ISO 80000-3:2019 — Đại lượng và đơn vị, Phần 3: Không gian và thời gian (quy định các đơn vị góc phẳng radian, độ, gradian, phút cung và giây cung, và ký hiệu «gon» cho gradian)
- Hướng dẫn SI của NIST, Phụ lục B — Hệ số chuyển đổi (mặc định làm tròn 6 chữ số có nghĩa cho bảng kỹ thuật; hệ số góc phẳng nằm cùng các đại lượng khác)
- Wikipedia — Radian (định nghĩa, lịch sử, các phép đổi chính xác sang độ, gradian, vòng, phút cung và giây cung; các đẳng thức giải tích đòi hỏi góc tính bằng radian)
- Wikipedia — Độ (góc): nguồn gốc lục thập phân Babylon, định nghĩa chính xác π/180 rad, là đơn vị ngoài SI được SI chấp nhận, chia lục thập phân thành phút cung và giây cung
- Wikipedia — Gradian (nguồn gốc hệ mét Pháp năm 1793, 400 gon = 1 vòng = 360°, dùng ngày nay trong đo đạc địa chính châu Âu; ký hiệu «gon» theo ISO 80000-3)
- Wikipedia — Miliradian (mrad thật = 10⁻³ rad ≈ 3,4377 phút cung; mil NATO 6.400 mỗi vòng, Khối Warszawa 6.000, streck Thụy Điển 6.300; quy ước nấc chỉnh của ống ngắm súng trường)
- Wikipedia — Phút và giây cung (các phần chia lục thập phân; thang độ phân giải trong thiên văn, kể cả Hubble và JWST; giây cung là cơ sở góc của parsec)